Khi những ông già tiếp cận Internet

Một báo cáo khá lạc quan của Việt Nam cho biết: Tính đến đầu năm 2026, nhóm người trên 60 tuổi không còn đứng ngoài cuộc chơi công nghệ mà đã trở thành một phần quan trọng của "dòng chảy số". Tỷ lệ tiếp cận tăng cao với khoảng 9,8% người dùng Internet tại Việt Nam thuộc nhóm trên 65 tuổi.

Vì là người dùng Internet tại Việt Nam thuộc nhóm trên 65 tuổi, kéo theo đó là bạn bè của mình cũng thuộc nhóm người này, nên tui nảy ra ý muốn tìm hiểu xem thực chất của báo cáo này có đúng như vậy không.

Ông già và biển cả: Ta già nhưng há sợ AI?

Tui sẽ kết thúc chuỗi bài dài nhằng bàn về việc người già tiếp cận Internet này bằng chủ đề "cận đại" nhất: Người già với AI.

Người già có dùng AI không?

Dòng chảy công nghệ với AI là chủ đạo đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của cuộc sống và ảnh hưởng rất lớn đến nhiều người. Thế nhưng có vẻ như người già đang nằm ngoài dòng chảy này, bởi vì họ đã về hưu nên không sợ thất nghiệp do AI thay thế công việc của mình, không bận tâm tìm hiểu về AI để khỏi lạc hậu với thời đại.

Có lẽ chỉ khoảng 10% hoặc cao lắm là 15% số người già có trực tiếp sử dụng các ứng dụng AI như ChatGPT, Gemini để ra lệnh cho máy. Thường thì họ sử dụng AI cho các mục đích sau:

• Sử dụng ChatGPT/Gemini làm "Bách khoa toàn thư": Thay vì tra Google và phải tự tổng hợp từ nhiều nguồn, người già chủ động dùng AI để hỏi về kiến thức lịch sử, ý nghĩa các điển tích, hoặc nhờ tóm tắt các bài báo dài.

Chợ ở đường lên chùa

Chùa Cổ Thạch là một ngôi chùa cổ, khai sơn từ năm 1835, nằm trên một ngọn đồi cao khoảng 64 m, cạnh bãi biển Cà Dược. Nơi đây không chỉ là một ngôi chùa mà là một quần thể kiến trúc, am, điện, cốc được xây dựng rải rác, liên hoàn trên khu đồi đá rộng hơn 4 hecta. Ngôi chính điện nằm xen lẫn với những tảng đá to dựng đứng, kế đó là các nhà thiền, từ đường, nhà tổ, gác chuông, lầu trống, am cốc thờ tự... Đây là điểm tham quan hấp dẫn du khách, đặc biệt là những người đến bãi biển Cổ Thạch để ngoạn cảnh, tắm biển.

Đường lên chùa

Ông già và biển cả: Người già chơi Facebook

Theo đúng định nghĩa chuyên môn thì mạng xã hội bao gồm nhiều thứ, không chi Facebook mà còn cả TikTok, YouTube, Zalo... Thế nhưng vì Facebook là thứ lâu năm nhất, được biết đến nhiều nhất và chắc là được người già sử dụng nhiều nhất nên ở đây tui chỉ xem xét Facebook để làm đại diện cho mạng xã hội nghen.

Một video clip hướng dẫn người già sử dụng Facebook. Nguồn MVVP TV.

Có lẽ sau Zalo và YouTube, Facebook là ứng dụng được người già tham gia hào hứng nhất. Tuy nhiên, hành vi và mục đích sử dụng Facebook của người già có sự khác biệt rất rõ rệt so với giới trẻ.

Bàng biển

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Hình trên chụp ở ven biển Cổ Thạch, phường Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng (ấy, viết cho đúng với địa danh hành chính bây giờ, chớ viết cho quen thuộc dễ hiểu thì là ở huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận).

Cây trong hình là cây bồng bồng (có khi còn gọi là lá hen hay bàng biển), tên khoa học là Calotropis gigantea, thuộc họ Thiên lý (Asclepiadaceae).

Tại Việt Nam, cây mọc hoang rất nhiều ở vùng đồi cát ven biển các tỉnh miền Trung và Nam Trung Bộ. Những hình này cũng chụp ở ven biển Cô Thạch.

Ông già và biển cả: Coi TV thời Internet

Cùng với Zalo, YouTube là ứng dụng mà người già ở Việt Nam sử dụng nhiều nhất. Bởi vì nó dễ xài, về hưu rồi nhiều thời gian rảnh mở YouTube lên coi để giải trí. YouTube còn có ưu thế hơn nhiều ứng dụng khác ở chỗ nó có thể xem được trên smart TV.

Ảnh minh họa. Nguồn: crestwoodmanoronline.org

Thử làm một cái khảo sát nhỏ coi người già ở Việt Nam sử dụng YouTube ra sao nghen.

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san

Lá phong trên quốc kỳ Canada

Nhắc đến lá phong, người ta lại nghĩ ngay tới Canada. Bởi vì chiếc lá phong là biểu tượng chính thức trên quốc kỳ Canada, được phê duyệt năm 1965).

Có nhiều lý do khiến cho chiếc lá phong xuất hiện trên quốc kỳ Canada, nhưng tui sẽ không bàn ở đây. Điều tui muốn nhắc là cây phong là cây bản địa cực kỳ đặc trưng của Canada.

Trên thế giới có khoảng 150 loài phong thì Canada sở hữu ít nhất 10 loài phong bản địa mọc tự nhiên. Trong đó nổi tiếng nhất là loài Sugar Maple (Acer saccharum - Phong đường), nguồn cung cấp siro phong nổi tiếng thế giới.

Ông già và biển cả: Không biết gì, nhưng biết Zalo

Trong số các ứng dụng Internet mà các ông già bà cả biết và thường dùng nhất có lẽ là ứng dụng nhắn tin, gọi điện mà tiêu biểu là Zalo và ứng dụng xem video mà tiêu biểu là YouTube. Một thứ dùng để liên lạc, một thứ dùng để giải trí, cái nào cũng thường xuyên cần thiết trong cuộc sống người già. Trong bài này ta hãy xét trước đến các ứng dụng nhắn tin, gọi điện.

Các ứng dụng cung cấp dịch vụ tin nhắn, cuộc gọi thoại/video dựa trên nền tảng mạng Internet chứ không thông qua hạ tầng mạng viễn thông truyền thống (như SMS hay cuộc gọi SIM thông thường) được gọi chung là ứng dụng OTT (Over-The-Top application). Ấy là ta dùng đúng thuật ngữ chuyên môn để gọi cho đúng và ngắn gọn thôi, chớ mấy ông già (và không chỉ ông già) chỉ dùng các ứng dụng ấy thôi chớ không hề biết cái tên OTT của nó.

Cho đến nay, Zalo là ứng dụng OTT được dùng phổ biến nhất tại Việt Nam

Dễ hiểu vì sao các OTT được dùng nhiều, vì nhu cầu liên lạc của mọi người rất lớn. mà qua OTT tiền cước phí là bằng 0 so với cước điện thoại.