Chùa Phi Lai ở Ba Chúc, Tri Tôn. Ảnh: kienthuc.net.vn
Hơn hai mươi năm trước, nhân dịp cùng dự một hội thảo ở Cần Thơ, anh bạn cùng đi đề nghị tôi cho xe qua Tri Tôn để anh thăm nhà, và thăm mộ thân sinh nhân dịp tiết thanh minh.
Thật bất ngờ, nói là viếng mộ nhưng anh lại dẫn tui vô khu di tích nhà mồ Ba Chúc. Tại nơi đây, anh ngậm ngùi chỉ vào hàng ngàn bộ hài cốt đang trưng bày và nói: Trong số này có hài cốt của cha mẹ tôi!
Những sọ người được trưng bày ở khu nhà mồ Ba Chúc. Ảnh chụp cách đây hơn hai mươi năm. Hiện nay các hài cốt đã được sắp xếp lại khoa học và trang trọng hơn. Ảnh: Phạm Hoài Nhân
Có lẽ cần nhắc lại về vụ thảm sát Ba Chúc.
Vụ thảm sát Ba Chúc là một tội ác chiến tranh do chính quyền Khmer Đỏ gây ra. Vụ việc xảy ra tại xã Ba Chúc (thị trấn Ba Chúc cũ), tỉnh An Giang. Từ ngày 30/4/1978, quân Khmer Đỏ bắt đầu đồng loạt nổ súng tấn công biên giới Tây Nam – Việt Nam. Ngày 18/4/1978, quân Khmer Đỏ tràn vào Ba Chúc, thẳng tay chém giết những dân thường vô tội. Nhiều người chạy tới chùa Phi Lai và Tam Bửu và chạy lên núi Tượng nhằm ẩn náu, xong cũng bị quân Khmer Đỏ tàn sát dã man.
Trong suốt 12 ngày chiếm đóng từ 18 đến 30 tháng 4 năm 1978, quân Khmer Đỏ đã giết chết 3.157 dân thường.
Cuối năm 1979, chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang đã xây dựng quần thể chứng tích tội ác. Trong đó có nhà mồ là công trình chính hiện tại chứa đựng sọ của 1.160 nạn nhân.
Nhà mồ Ba Chúc hiện nay. Điểm nhấn của Nhà mồ Ba Chúc là thiết kế hình hoa sen úp ngược, có 8 cánh hoa sơn màu trắng. Mỗi cánh là nơi trưng bày một nhóm hài cốt được chia theo độ tuổi, giới tính. Ảnh: Báo Quân đội Nhân dân
Bên trong Nhà mồ Ba Chúc hiện nay. Ảnh: Báo Quân đội Nhân dân
Ba Chúc là nơi khởi nguồn của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, một hệ phái Phật giáo Việt Nam do Đức bổn sư Ngô Lợi khởi tạo từ năm 1867. Người dân nơi đây hầu hết đều theo đạo này từ lúc khai đạo cho đến tận ngày nay. Hai ngôi chùa lớn tại đây là Tam Bửu và Phi Lai cũng đều là những ngôi tự viện của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa chớ không phải chùa Bắc tông thuần túy như ta thường thấy. Anh bạn tui, một người dân Ba Chúc, cũng là một tín đồ Tứ Ân Hiếu Nghĩa.
Chùa Phi Lai được đức bổn sư Ngô Lợi và tín đồ xây dựng năm 1877, như vậy vốn dĩ là một ngôi cổ tự đã gần 150 năm. Tuy nhiên, do chiến tranh, chùa đã bị tàn phá và xây dựng lại nhiều lần chớ không còn giữ kiến trúc ngày xưa. Thêm nữa, các ngôi chùa đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa thường chủ trương giữ sự đơn giản nhất, do đó đây không phải là nơi để chiêm ngưỡng kiến trúc đặc sắc hay cổ kính.
Chùa Phi Lai ở Tri Tôn. Ảnh: Phatgiao.org.vn
Hành lang chùa. Ảnh:kienthuc.net.vn
Điều đáng ghi nhớ nhất ở chùa Phi Lai là nơi đây chính là chứng nhân thảm khốc nhất của vụ thảm sát Ba Chúc năm 1978.
Ba giờ chiều ngày 20/4/78, quân Pôn Pốt vượt biên giới, tràn vào Ba Chúc gây nên vụ thảm sát. Người dân chạy vào chùa Phi Lai trú ẩn với niềm tin mong manh rằng giặc dù có ác cũng kiêng dè nơi cửa Phật. Không ngờ giặc tràn vào chùa, bắn bừa bãi vào hầm trú ẩn của nhân dân làm chết 50 người, những người sống sót chạy ra ngoài bị chúng bắn và dùng cây đập đầu chết rồi ném xuống những hố sâu, xác người nằm chất chồng quanh chùa khoảng 100 người.
Khi quân Pôn Pốt đi khỏi, trong chùa còn lại 40 người bị thương, họ dựa lưng vào vách tường chùa, máu ra lênh láng. Để đảm bảo an toàn, họ bảo nhau ẩn náu ở dưới bàn thờ Phật, bên ngoài được ngụy trang bằng những bao lúa rất lớn. Không ngờ có một tốp lính Pôn Pốt quay lại. Phát hiện số người trên, chúng quăng lựu đạn vô làm chết 39 người, chỉ còn một phụ nữ sống sót nhờ... xác người che chắn.
Sau khi chạy lánh nạn, ngày 30/4/78, người dân Ba Chúc gồng gánh trở về. Vô chùa Phi Lai, họ thấy rất nhiều vết máu in trên vách tường. Phía trước chính điện, máu lẫn nước vàng cao 0,2 m. Mùi tử khí bốc lên nồng nặc, rất nhiều xác chết nằm ngồi đủ kiểu, đang thối rữa...
Vết máu trên tường chùa Phi Lai vẫn được giữ lại sau nhiều năm. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên
Bạn tui cho biết thời điểm xảy ra biến cố này anh đang đi học ở Long Xuyên nên thoát chết, nhưng cả gia đình anh ở Ba Chúc đều đã tử nạn.
Tui đến Ba Chúc và thăm chùa Phi Lai lần đó đến nay đã hơn hai mươi năm. Và từ ấy đến nay dù rằng rất nhiều lần đến Tri Tôn nhưng tui chưa hề thăm lại nơi này, vì sợ những người cùng đi với mình bị sốc khi nghe nhắc tới quá khứ kinh hoàng.
Tuy vậy tui nghĩ rằng nếu có dịp đến Tri Tôn, ngoài việc ghé thăm những diểm du lịch hấp dẫn như núi Cô Tô, hồ đá đồi Tà Pạ, hồ Ô Thum... hãy một lần ghé thăm chùa Phi Lai, nhà mồ Ba Chúc để lắng lòng với lịch sử bi thương của dân tộc. Hãy rủ tui, tui sẽ cùng đi với bạn.
Phạm Hoài Nhân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét