Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt.

Tỉnh Long Khánh

Tui sanh ra ở Xuân Lộc, Long Khánh. Giấy khai sanh ghi như vậy. Lúc đó tỉnh Long Khánh mới thành lập được 2 năm, quận Xuân Lộc là tỉnh lỵ.

Rừng cao su Long Khánh. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Tỉnh Long Khánh được chánh quyền VNCH thành lập vào ngày 24/4/1957, gồm 2 quận Xuân Lộc và Định Quán. Tỉnh lỵ đặt tại Xuân Lộc. Đến năm 1967, chính quyền VNCH thành lập quận Kiệm Tân thuộc tỉnh Long Khánh. Tỉnh Long Khánh có 3 quận: Xuân Lộc, Định Quán, Kiệm Tân và tồn tại cho đến tháng 4 /1975, tỉnh lỵ vẫn là Xuân Lộc.

Em với ta nếu là hai thế hệ...

Cách phân chia thế hệ hiện nay do Pew Research Center đưa ra, dựa vào sự kiện lịch sử, thay đổi văn hóa và công nghệ ở phạm vi toàn cầu. Ở phạm vi quốc gia, về cơ bản những phân tích đặc điểm và sự khác biệt của từng thế hệ vẫn đúng. Tuy nhiên, ở một số quốc gia có thể có những sự kiện lịch sử quá lớn ảnh hưởng đến cả một thế hệ, tạo nên mốc phân chia thế hệ khác với cách phân chia của Pew. Chẳng hạn, Việt Nam với sự kiện 1975.

Em với ta đâu thành hai thế hệ (2)

Anh với tôi, đâu thành hai thế hệ?

Theo cách phân chia thế hệ như hiện nay, các thế hệ kế tiếp cách nhau khoảng 15 năm. Như vậy với độ tuổi phổ biến của cha mẹ và con cái trong gia đình hiện nay (cách nhau khoảng 30 tuổi) thì đôi bên cách nhau không phải một mà đến hai thế hệ. Lấy thí dụ ngay trong nhà tui, tui thuộc thế hệ Baby Boomers (sinh năm 1946 - 1964), còn các con tui thuộc thế hệ Y (Gen Y, sinh năm 1981 - 1996), bỏ qua thế hệ X (1965 - 1980).

Như chúng ta thấy trong bài trước, với tốc độ phát triển của công nghệ, sự khác biệt của các thế hệ kề nhau là khá lớn, huống chi là cha con trong nhà cách nhau tới hai thế hệ. Thành ra cứ... yên tâm đi, đừng cho là con cái nó suy nghĩ giống mình, hành xử giống mình và... tuân phục mình.

Em với ta đâu thành hai thế hệ

Em với ta đâu thành hai thế hệ

Dù em tròn mười sáu, ta ba mươi

Em với ta nếu là hai thế hệ

Sao cùng đang sống giữa nước non này?

Đó là những lời ca đầu tiên trong nhạc phẩm Cách biệt của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, được sáng tác khoảng đầu những năm 1970 ở miền Nam.

Tụt mood ở bảo tàng Đắk Lắk

Bảo tàng Đắk Lắk được xây dựng trong khuôn viên của nơi mà ngày xưa là Biệt điện Bảo Đại. Khuôn viên này rộng gần 1 ha với nhiều cây xanh, thảm cỏ. Ngôi biệt điện Bảo Đại vẫn còn được giữ lại làm nơi tham quan. Do đó, đến đây ta sẽ tham quan cả 2 điểm luôn (mua vé 2 lần).

Bảo tàng Đắk Lắk. Ảnh: PHN

Bảo tàng Đắk Lắk được thiết kế mô phỏng hình dáng nhà dài của người Ê Đê với chất liệu hiện đại rất độc đáo. Nơi đây còn là một trong 5 Bảo tàng Việt Nam được xây dựng với sự hợp tác của các chuyên gia về bảo tàng học của Cộng hòa Pháp và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam trong khuôn khổ Dự án phát huy di sản bảo tàng Việt Nam.

Đọc những lời giới thiệu hấp dẫn như vậy, khi bước chân vào nơi trước đây là Biệt điện Bảo Đại, nhìn thấy tòa nhà bảo tàng uy nghi tui thấy phấn khích vô cùng. Tội gì không chụp một tấm hình để check-in!

Tượng chúa giang tay trên núi Tao Phùng

Ai đã từng tắm biển Vũng Tàu mà lại không nhìn thấy tượng Chúa Jesus trên đỉnh núi Tao Phùng, hay còn gọi là Tượng chúa giang tay?

Trong số đó, chắc không ít người đã lên đến tận đỉnh núi để chiêm bái tượng Chúa. Và hơn thế nữa, chui vào lòng tượng để theo những bậc thang lên đến tận cánh tay của Chúa.

Dạo đó, cách nay cũng hơn mười năm rồi, tui thất bại, thất vọng (hông có thất tình), thất tha thất thểu đi lang thang trên con đường ven biển ở Bãi Sau Vũng Tàu giữa trưa nắng chang chang.

Hoa vàng ảo ảnh

Thảm hoa vàng trên triền đất đỏ

Một phần tư thế kỷ trước tôi tới Buôn Ma Thuột lần đầu. Trên một chiếc xe con, đi quá giang.

Thuở ấy tôi còn dành quá nhiều thời gian cho việc kinh doanh, chưa đi du lịch nhiều, chưa biết nhiều... Thuở ấy chưa có máy ảnh hay smartphone lo le trên tay để mà chụp lấy những khoảnh khắc đáng ghi... Thuở ấy cũng chưa có mấy ai đi phượt và Internet tuy có nhưng đường truyền chậm chạp, đắt tiền nên chẳng phổ biến được bao nhiêu.

Quốc lộ 14 vắng vẻ, đìu hiu, hai bên đường có khi vài chục cây số không có nhà cửa gì cả. Đất bên đường đỏ quạch, như ngậm trong mình dòng máu. Đất đỏ làm tôi nhớ đến đất Long Khánh quê mình, nhưng đất ở đây đỏ hơn, đượm hơn, như thấm đẫm trong trong mình một nỗi nồng nàn, da diết.

Năm 1665, bị cách ly vì bệnh dịch, Newton đã làm gì?

Khi Đại Dịch Hạch xảy ra năm 1665 tại London, nhà bác học Isaac Newton mới bước vào tuổi đôi mươi và đang là sinh viên của Trinity College thuộc đại học Cambridge. Để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh dịch, ông phải nghỉ học, sống cách ly trong một nông trại cách Cambridge gần 100 km. Chính tại đây và trong thời gian này, ông đã khởi đầu một số công trình nghiên cứu mà theo đánh giá của các nhà chuyên môn là “làm thay đổi thế giới”.

Đại dịch hạch ở London năm 1665 – 1666

Tranh miêu tả đại dịch 1665 – 1666 ở London

Nhạn đậu cành sung, anh giương cung bắn nhạn...

Nhạn đậu cành sung, anh giương cung bắn nhạn
Con nhạn lụy rồi, anh biết làm bạn với ai?

(hoặc Nhạn thác đi rồi, anh biết làm bạn với ai?)

Hồi nhỏ, tui nghe má tui hát ru như vậy. Lời ru buồn buồn, mang vẻ tiếc nuối vì một sự lỡ lầm nào đó. Tui nghe, chìm đắm trong lời ru của má và nhớ hoài giai điệu da diết ấy, mặc dù... không hiểu gì hết! Anh là ai? Sao lại bắn con nhạn? Sao nhạn lại đậu cành sung?

Rồi hơn nửa thế kỷ trôi qua, má tui đã qua đời, dĩ vãng đã trôi xa thật là xa. Bây giờ không còn nghe hát ru nữa, người ta dỗ trẻ bằng cách... mở YouTube. Đôi khi trong tiềm thức tui nhớ lại câu hát ngày nào, thương nhớ khôn nguôi, nhưng dù đã là một ông già tui... vẫn chưa hiểu câu ca trên muốn nhắn nhủ điều gì.

Rồi tui tình cờ đọc một truyện ngắn của nhà văn Trang Thế Hy, kể về một người nữ nghệ sĩ nghèo tên Hai Nhạn, ở kết truyện ông đặt lại câu hỏi giống như tui hồi nào:

Nhạn là con chim gì? Con nhạn lụy rồi, anh làm bạn với ai? Tâm trạng của nhà thơ dân gian nào hồi xưa mượn cái khủng khiếp của sự cô đơn để răn đe kẻ giương cung bắn nhạn là tâm trạng gì, yêu mến cô đơn hay sợ hãi cô đơn?

Rồi ông mượn một tiếng nói từ cõi hư vô để trả lời cho chính mình:

Ông già lẩm cẩm, đừng đòi hỏi lời thuyết minh thỏa mãn cho tất cả mọi câu đố của cuộc sống, nhứt là những câu đố về cái dẹp. Có những cái đẹp chỉ đẹp khi ta nhìn nó qua lớp sương mù của sự mơ hồ. Như con nhạn của ông chẳng hạn.

Câu trả lời mà không trả lời này dường như đã làm tui chợt hiểu. Và tui tiếp tục chiêm nghiệm cái triết lý của ông về sự hạnh phúc:

Gặp hạnh phúc là người nào trong tuổi già vẫn còn giữ được nguyên vẹn tình yêu của mình đối với cái gì mình đã yêu thương từ thuở ấu thơ. Niềm hạnh phúc đó, đương nhiên là phải được trả giá bằng rất nhiều đau khổ.

Phạm Hoài Nhân

Bước xuống đời

Bước xuống đời, nhẹ nhàng anh bước xuống đời

Vào cuộc chơi, đen trắng rủi may

Vào cuộc chơi, mang nặng phận người

Đường lợi danh, trăm nẻo buồn tênh

Hương đồng gió nội bay đi

Vậy là Long Khánh đã chính thức lên thành phố từ ngày 1/6/2019.

Thành phố Long Khánh 2019. Ảnh: Báo Đồng Nai

Nhớ ngày xưa, khi tôi sinh ra và lớn lên nơi đây thì đây là một tỉnh: Tỉnh Long Khánh. Nơi tôi ở là quận Xuân Lộc, tỉnh lỵ của tỉnh Long Khánh. 

Ngày xưa còn bé bỏng, cắp sách đến trường học...

Tui thường nhận thấy và tự hỏi: Không hiểu vì sao khi trò chuyện với những đàn anh chỉ lớn hơn tui chừng hai, ba tuổi lại cảm thấy họ có trình độ hiểu biết và nhận thức về xã hội, về văn hóa... cao hơn hẳn mình. Thắc mắc là bởi 2 tuổi không hề là con số đáng kể khi người ta đã vài chục tuổi và càng không đáng kể khi người ta đã sang tuổi sáu mươi. Nếu xét về học vấn thì có thể tự kiêu một chút mà nói rằng tui không hề thua kém các anh ấy, thậm chí là... hơn. Bởi vì tui đã tốt  nghiệp đại học đàng hoàng và khi đi học năm nào cũng là học sinh xuất sắc. Vậy thì tại sao?

Người đã cho tui sáng mắt sáng lòng

Năm nay Liên hoan Ẩm thực Đồng Nai diễn ra 5 ngày từ ngày 5 đến 9/12/2018 tại Công viên Nguyễn văn Trị (dọc bờ sông Đồng Nai). Sáng thứ Bảy 8/12 là ngày cuối tuần,tui ra coi thử Liên hoan đông vui tới cỡ nào. Mặc dù công viên là chỗ nhiều người lui tới, nhưng các gian hàng trong khu ẩm thực cũng khá đìu hiu như trong các hình sau. 

Ngôi miếu nhỏ ở Năm Căn

Tui đang đứng lớ ngớ ở một quán nước nơi bến tàu Năm Căn (Cà Mau) thì thấy một chiếc xe 7 chỗ, bảng số Sài Gòn trờ tới. Tui nghĩ bụng: Chắc là khách Sài Gòn ra thuê ca nô cao tốc hay vỏ lãi để ra mũi Cà Mau đây mà!

Nhưng không phải. Một người phụ nữ đứng tuổi bước xuống xe và ghé vào quán, hỏi thăm chị chủ quán đường tới một ngôi miếu nào đó. Chị chủ quán vồn vã chỉ đường. Thế rồi trên xe vài ba người nữa bước xuống, có lẽ là con cháu gì đó, mang theo nhang đèn, hoa quả. Họ cùng đi bộ theo con hẻm nhỏ cạnh bến tàu.

Tui thắc mắc tự hỏi: Đã đi gần 400 cây số tới đây rồi sao không phải đi ca nô ra Đất Mũi, cũng không phải tham quan những điểm gần đây mà lại đi ra miếu? Đã chủ tâm đi ra miếu rồi, mang nhang đèn hoa quả rồi, sao lại... không biết miếu nằm ở đâu để phải hỏi đường?

Quê em rừng cao su

Những ngày đầu sau 1975, giữa các bài hát sùng sục khí thế chiến đấu và chiến thắng, ca ngợi công ơn của Bác và Đảng được "nhập khẩu" từ ngoài kia vô, có một bài hát khá êm dịu với hình ảnh quê hương nhẹ nhàng, nên được miền Nam yêu thích. Đó là bài Quê em của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn.

Thật ra, dân miền Nam thích bài Quê em còn vì một lý do khác. Đây là một bài hát mà họ đã từng nghe, từng hát từ thuở xưa, từ trước 1975 rất lâu. Bài hát được sáng tác từ năm 1949, thời chống Pháp và lan truyền từ Bắc vào Nam. Miền Nam, như đối với nhiều ca khúc khác, không cần biết tác giả của nó đang ở đâu, dưới chế độ nào, cứ ca khúc hay là cho hát. Quê em phổ biến nhiều ở miền Nam qua giọng hát Thái Thanh, Thái Hiền.

Đền thờ và lăng mộ

1.
Ai đến Rạch Giá hay Phú Quốc (thuộc tỉnh Kiên Giang) đều thấy ngay đền thờ anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực được người dân tôn kính, ngưỡng vọng. Không phải một mà nhiều nơi có đền thờ ông. Không phải nhà nước nào bỏ tiền ra để xây đền thờ hay lăng mộ của ông, cũng chẳng có chỉ thị hay nghị quyết nào yêu cầu như thế cả, mà là người dân tôn kính ông tự lập nên. Chính quyền Pháp lúc ấy coi ông là giặc, là kẻ thù và sẵn sàng đàn áp, bắt bớ những người tôn thờ ông; triều đình Huế thì yếu hèn, nhu nhược cũng không dám hó hé điều gì.

Đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Rạch Giá

Chảy đi, suối ơi!...

Long Khánh ngày xưa nhỏ lắm. Nhỏ, tức là ít người, là tỉnh lẻ. Người dân hầu như đều quen biết với nhau. Như bác với ba tui chẳng hạn.

Hồi nhỏ, bác với ba là bạn học cùng thầy. Lớn lên, hai người là hàng xóm với nhau.

Nhiều năm sau, tui là bạn học với con của bác.

Rồi tới lượt mấy đứa em của tui, là bạn học với em của anh bạn nói trên.

Tới đứa em gái kế út của tui, quan hệ của 2 gia đình lại gần hơn chút nữa. Con trai của bác (và là em trai của bạn tui) cưới con gái của ba tui (và là em gái của tui). Bác với ba tui trở thành sui gia.

Hỡi anh ở lại Charlie

Bài trên báo Thanh niên ngày 16/5 cho biết: Ngày 12.5, tại xã Rờ Kơi, H.Sa Thầy (Kontum), Ban Liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng, Sư đoàn 320 tổ chức lễ khánh thành công trình nhà bia di tích lịch sử điểm cao 1015 (Charlie) và 1049 (Delta).

Nhà bia di tích lịch sử vừa được xây dựng trên đỉnh đồi Charlie. Ảnh: Độc Lập, báo Thanh niên

Vậy là sau 46 năm, đồi Charlie đã có bia kỷ niệm, nhưng... không phải như tôi tưởng tượng hồi 46 năm trước.

Trận chiến đẫm máu trên đồi Charlie năm 1972 đã qua lâu lắm rồi, khi ấy nhiều bạn trẻ hôm nay vẫn chưa ra đời, ngay cả những người ở tuổi tôi hoặc lớn hơn cũng có thể đã quên, nếu không có một bài hát xúc cảm vẫn còn được nghe lại: Người ở lại Charlie.

Chuyện hôm qua, chuyện hôm nay và chuyện ngày nào

Hôm qua

Hôm qua là ngày 14 tháng 3.

Đó là ngày mà 30 năm trước đã xảy ra vụ thảm sát tại đảo Gạc Ma, 64 chiến sĩ Việt Nam hy sinh vì Tổ quốc. Không có một ngày tưởng niệm chính thức, nhưng nhiều người đã nhắc, đã nhớ, đã tri ân những liệt sĩ anh hùng, đã căm thù bọn thú dã man hèn hạ. Chọn ngày này làm ngày quốc hận hoặc một ngày có ý nghĩa tương đương chắc chẳng ai phản đối.

Gạc Ma - Vòng tròn bất tử

Ngày 14 - 3 được thế giới chọn làm ngày Pi. Bởi vì tháng 3, ngày 14 gợi nhớ con số Pi 3,1416. Một lưa chọn có lý do chính đáng và chẳng ai phản đối.

Đợi chờ

Cậu là sĩ quan quân y VNCH, mợ là hoa khôi của đất Long Khánh.

Tháng 4/75, cậu đi học tập cải tạo rồi về làm thuê, làm mướn, kinh tế gia đinh suy sụp.

Đầu những năm 1990, mợ mắc bịnh Lupus ban đỏ, căn bệnh nan y – mà lúc đó bác sĩ nói rằng chỉ có thể cầm cự không quá 2 năm. Cậu cắn răng, chấp nhận xa vợ xa con, theo con đường bất hợp pháp sang Mỹ. Cô đơn, một mình nơi xứ người, cũng là làm thuê làm mướn – nhưng là làm thuê ở xứ sở dẫy chết – để kiếm tiền ngõ hầu chữa bịnh cho người vợ tào khang.