Có những loài cây mang tên Chó

Sau việc tìm hiểu các loài thực vật có tên liên quan tới trứng tui mới phát hiện rằng thực vật (kể cả cây, bông, trái) mang tên liên quan tới động vật nhiều lắm. Chắc phải đến vài trăm. Chúng nhiều đến mức tui thấy không thể liệt kê hết trong một bài viết mà phải chia ra thành nhiều bài, mỗi bài kể đến các loài thực vật có tên liên quan đến một loài động vật nhất định mà thôi.

Trước hết, trong bài này tui lục lọi tìm kiếm các loại thực vật có tên liên quan tới Chó. Xin kể ra như sau:

1. Cây chó đẻ: Đây là cái tên quen thuộc mà tui nghĩ tới đầu tiên. Cây này có tên đẹp là diệp hạ châu, vốn là loại cây thuốc nam quen thuộc (Phyllanthus urinaria), có hạt tròn nhỏ mọc dưới lá. Nghe nói có tên như vậy vì chó mẹ sau khi đẻ thường nhai lá cây này như một vị thuốc.

Tui đang mân mê lá cây chó đẻ

Khi cây... đẻ trứng

Khi nhắc đến cây trứng cá, tui bỗng nhớ tới một loài cây biết... đẻ trứng khác. Đó là cây trứng gà.

Trứng gà tức lê ki ma. Trái này xưa giờ tui vẫn kêu là ô ma, tên lê ki ma nghe nhiều qua bài hát Mùa hoa lê ki ma nở, còn tên trứng gà ít nghe hơn. Nghe nói rằng người ta gọi trái lê ki ma là trái trứng gà vì khi chín trái có màu sắc và hương vị giống tròng đỏ trứng gà khi đã luộc chín.

Trái trứng gà - lê ki ma

Ôi, nhành cây trứng cá, tuổi thơ mau quá!

Vì nhiều lý do, cây trứng cá được coi là loài cây gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều người. Không phải thiêng liêng như cây đa đầu làng, không dàn trải mênh mang như lũy tre ôm ấp xóm quê, cây trứng cá... không là gì cả nhưng len lỏi trong từng nỗi nhớ trẻ con.

Cây trứng cá xuất hiện khá nhiều trong văn học nghệ thuật. Ta hãy cùng thông qua vài hình ảnh này để tìm hiểu xem cây trứng cá đã sống trong lòng người như thế nào.

Cây trứng cá ở gần nhà tui

10 năm, một chiếc nón

Năm 2016, vợ chồng anh Giang Huỳnh về Việt Nam, cùng tui đi du lịch 8 ngày ở các tỉnh Nam Trung bộ. Anh tặng tui chiếc nón kết (cap) quà lưu niệm của League City, Texas - nơi anh sinh sống. Tui thích chiếc nón kết này lắm và xài luôn trong chuyến đi đó.

Vẻ buồn tỉnh lỵ

Những người ở lứa tuổi tui sống tại miền Nam đa số đều đọc và yêu thích truyện của Duyên Anh, trong đó có bộ truyện những "thằng", "con": Thằng Vũ, Thằng Côn, Con Thúy... Những truyện này được tác giả gom chung, đặt thành tên cho bộ trường thiên tiểu thuyết là Vẻ buồn tỉnh lỵ.

Ngày xưa, người ta dùng chữ tỉnh lỵ để chỉ nơi đặt trung tâm hành chính của tỉnh. Tỉnh lỵ ở đây là thị xã Thái Bình, thuộc tỉnh Thái Bình, nơi Duyên Anh đã sinh ra (1935) và trải qua thời thơ ấu. Những Thằng Vũ, Thằng Côn, Con Thúy... chính là tác giả và bạn bè của mình những năm 10, 11 tuổi.

Một Buổi Sáng Trên Núi Bình Điện

Sáng sớm chủ nhật, lòng tôi nặng trĩu những nỗi buồn không tên. Cuộc sống dạo này cứ trôi đều đều như một đoạn nhạc không lời – yên ắng, lặng thinh và... thiếu một điểm nhấn. Tôi quyết định lên núi Bình Điện ở Bửu Long cho khuây khỏa. Không khí ở đó luôn trong lành, mùi cây cỏ ngai ngái trộn lẫn tiếng gió vi vu qua từng tán lá cổ thụ khiến lòng người dịu lại.

Vắt tay lên trán

Trời cứ mưa riết, nằm chèo queo trong nhà nghe tiếng mưa rả rích... Nằm vắt tay lên trán nghĩ ngợi lung tung, chợt nhớ tới bài Vắt tay lên trán do Thái Hiền hát.

Nằm vắt tay lên trán ta nghĩ đến chuyện cuộc đời

Ngồi bấm đốt ngón tay ta nghĩ đến chuyện ngày qua

Nằm vắt tay lên trán ta nghĩ đến chuyện bây giờ

Ngồi bấm đốt ngón tay ta nghĩ đến chuyện mai

Kỷ niệm ơi, nhắc nhở chi hoài?

Mỗi ngày, trên mục Kỷ niệm của Facebook nhắc kỷ niệm ngày này những năm trước.  Điều đó giúp người ta ôn lại kỷ niệm ngày này năm xưa, và cũng giúp ta tiện đăng lại bài cũ nếu thấy nó hay và phù hợp với ngày nay.

Vòng thời gian

Mốc thời gian

Thập niên 1960, nhạc sĩ Y Vũ sáng tác bài Năm 2000. Lúc ấy, còn trên ba mươi năm nữa mới đến năm 2000. Quãng thời gian không dài, nhưng cũng là nửa đời người, và nhiều người thuở ấy không mong mình tồn tại trên cõi đời đến một năm tháng xa xôi như vậy. Cũng vì thế nên lời ca man mác u hoài...

Năm 2000, năm tôi trở về vùng đất thênh thang

Tôi gặp người tình cũ bên đường

Bây giờ nàng bạc sương tóc mây....

Năm 2000, năm tôi trở về tìm dấu thân yêu

trong bạn bè dần đã qua đời

Qua một lần thế kỷ hai mươi

Khi tui cảm thấy chill

Mình già rồi nên đâu có rành chữ nghĩa của lớp trẻ, ví dụ như tụi nó nói "khung cảnh thật chill", "bản nhạc này chill phết"... Không rõ Chill là cái gì, chỉ hiểu mang máng chill là... chill! Vợ chồng đứa cháu mở quán cà phê Chill Land tui cũng chưa có dịp ghé, vì đơn giản nghĩ rằng Chill không phải dành cho những người già như mình.

Quán cafe Chill Land. Ảnh: Facebook của quán.

Chuyện hai vị họ Lương

Biên Hòa có 2 ông họ Lương nổi tiếng, đó là Lương văn Lựu và Lương văn Nho.

Ông Lương văn Lựu (1916 - 1992)

Tản mạn chuyện đất trời

Trời lạnh. Đêm nay bão có thể vào đất liền, cũng có thể quay lại biển khơi.

Bất chợt có những suy nghĩ về đất trời…

Bạn có khi nào có cảm giác đất trời mỗi nơi mỗi khác, mỗi nơi có một phong cách riêng không lẫn với nơi khác không?

Riêng tôi, tôi cảm nhận điều đó thật nhiều…

Núi Ngự Bình, Huế

Mập chù ù, mặt chù ụ

Bạn đã từng nói ai đó Mập chù ù chưa? Bảo đảm là không cần tra tự điển, con nít (Nam bộ) cũng hiểu và tưởng tượng ra ngay mập chù ù là sao, bởi vì mấy tiếng này nó tượng thanh và tượng hình quá mà! Tui xin lấy hình Obelix để minh họa (thay vì lấy hình người thiệt để khỏi... đụng chạm).

Lan man tên tỉnh thành Việt Nam

1.

Sau 1975, nhà nước sáp nhập hàng loạt tỉnh lại với nhau và đặt tên tỉnh mới bằng cách ghép các từ đơn của tên tỉnh cũ lại với nhau. Có thể kể: Bình Trị Thiên (Quảng Bình - Quảng Trị - Thừa Thiên), Hà Sơn Bình (Hà Tây và Hòa Bình, không biết chữ Sơn từ đâu ra, chắc Sơn Tây), Phú Khánh (Phú Yên - Khánh Hòa)...

Cỡi voi trên dòng sông Sêrêpốk ở Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Dân tình nhân đó bèn bịa ra chuyện rằng: Nhà nước định sáp nhập 3 tỉnh Đắk Lắk - Kontum - Pleiku và đặt tên là Lắc Con Ku hay Con Ku Lắc nhưng nghe ra không ổn nên thôi. Thật ra chuyện bịa này không chỉnh lắm, vì tên tỉnh là Gia Lai chớ không phải Pleiku, Pleiku là thành phố thuộc tỉnh Gia Lai thôi. Nhưng ăn nhằm gì, chuyện tiếu lâm mà!

Từ Năm Căn nhớ về... Cư xá 60 căn

Trước đây, đường bộ Việt Nam chỉ tới Năm Căn là hết. Nơi đây là vị trí hợp lưu của sông Cửa Lớn, là điểm giao thương thuận lợi, nên dần dần phát triển thành phố chợ bên sông.

Tượng đài Phan Ngọc Hiển ở Năm Căn

Người ta giải thích xuất xứ tên gọi Năm Căn như sau: Cách đây hơn 2 thế kỷ có một người Hoa tên Chệt Hột đến đây dựng lên 5 căn trại đáy, phía trên bờ thì làm rẫy (trại đáy là khu trại nơi dân chài phơi lưới và đóng đáy). Công việc làm ăn rất phát đạt do nguồn cá tôm dồi dào và chưa có người khai thác. Thấy có nhiều hoa lợi nên những người Hoa Kiều và người Việt cũng đến đây làm ăn sinh sống, lần hồi trở nên đông đúc. Vì có vị trí thuận lợi về đường sông nên ghe xuồng thường qua lại chỗ này, và người ta căn cứ vào dấu hiệu là dãy trại đáy 5 căn xuất hiện đầu tiên để gọi tên, lâu ngày thành địa danh Năm Căn.

Bị buộc ở nhà, lên mạng tìm hiểu cách nấu ăn

Khi giãn cách xã hội được áp dụng trên diện rộng, ai ở đâu ở yên đó, chuyện ăn uống hàng ngày cũng trở thành bài toán khó khi mọi hàng quán đều đóng cửa. Gần đây các dịch vụ ăn uống bán đem về nhà cũng cấm luôn. Đã vậy nhiều người phải nghỉ làm việc, ở nhà suốt. Tình thế đó khiến người từ xưa giờ không quen nấu ăn bây giờ lên mạng tìm hiểu cách chế biến thức ăn để tự phục vụ; người xưa nay thích nấu ăn mà không có thời giờ bây giờ tranh thủ tìm hiểu thêm nhiều cách nấu ăn để thỏa mãn sở thích. Kết quả: số lượt tìm kiếm về các nội dung liên quan đến nấu ăn trên Google tăng vọt.

Bình Dương, có mấy Bình Dương?

1.

Có lần tui ra Qui Nhơn, buổi tối ngồi uống cà phê với mấy anh bạn. Mấy ảnh nói với nhau:

• Sáng mai tui có việc phải đi Bình Dương.
• Lâu mau? Chừng nào về?
• Làm việc trong buổi sáng thôi, trưa về.

Tui nghĩ thầm trong bụng: Từ Bình Định đi Bình Dương bằng xe cũng phải hơn 12 tiếng, muốn sáng mai tới đó thì giờ này phải đi rồi. Bằng không thì phải đi máy bay. Mà chuyện gì quan trọng, cấp bách đến nỗi phải bay đi Bình Dương gấp rồi trưa bay về vậy ta?

Hóa ra hổng phải vậy! Bình Dương là tên một thị trấn thuộc huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, chỉ cách Qui Nhơn có 68 km thôi. Đi về trong buổi sáng là hoàn toàn ok!

Đài tưởng niệm liệt sĩ ở Bình Dương, Phù Mỹ. Ảnh: Huyện đoàn Phù Mỹ.

Tiếng ve nức nở buồn hơn tiếng lòng

Vào mùa hè, nơi tui ở luôn có tiếng ve kêu. Mấy năm trước, khi tui còn ở tầng 10 chung cư, lũ ve còn bay vô phòng âu yếm ve vãn tui như vầy nè.

Cái lon sữa bò

Ngày xưa chưa có nhiều loại thức ăn thức uống đóng hộp, bao bì cũng chưa đa dạng nên cái lon sữa bò là một trong những thứ bao bì thông dụng nhứt. Nói cho đúng và đủ là lon sữa đặc có đường, hiệu Ông Thọ hoặc Con Chim. Dùng hết sữa trong lon, người ta xài cái lon sữa bò cho nhiều chuyện khác. Với con nít thì chơi tạt lon, làm lồng đèn, làm... điện thoại... Kể ra hết những trò với cái lon sữa bò thì nhiều lắm, bữa nay tui chỉ kể một chuyện với cái lon sữa bò thôi, đó là làm dụng cụ đo lường dung tích.

Bây giờ đi mua gạo hầu như người ta chỉ mua theo ký (trọng lượng), còn ngày xưa có vẻ như người ta thường mua theo lít (dung tích) hơn. Bằng chứng là hồi xưa thường dùng chữ đong gạo. Và để đong gạo, ngoài cái lít là dụng cụ đo ở tiệm thì ở nhà người ta xài một dụng cụ đo nhỏ hơn, hầu như nhà nào cũng có, đó là cái lon. Chính là lon sữa bò đã dùng hết sữa rồi.

Chưa biết ăn năn

Sám hối thì có thể tui chưa biết, nhưng ăn năn thì biết rồi. Năn là cái củ này, chắc là nhiều người cũng đã ăn năn giống tui. Nếu không phải ăn năn đơn thuần thì cũng là ăn năn đi kèm với - không phải với sám hối - mà là với... chè!

Củ năn