Hái bông cơm nguội bên thềm cũ

Không phải chỉ đến bài Nhớ mùa thu Hà Nội cây cơm nguội mới được nhắc đến trong thơ ca. Từ trước 1975, ở miền Nam nhà thơ Mường Mán đã có bài thơ Bông cơm nguội rất dễ thương như vầy:

BÔNG CƠM NGUỘI

Hái bông cơm nguội bên thềm cũ

Nhớ thuở quế trầm chưa mất nhau

Loài hoa anh tặng em ngày ấy

Giờ hết nguội rồi bỗng biết đau.

Người đọc có thể không biết bông cơm nguội là bông gì, hình dáng ra sao, có hương thơm không, nhưng chỉ hai chữ cơm nguội là đã gợi lên cảm giác cũ kỹ, mộc mạc, xa vắng. 

Nhà văn, nhà thơ Mường Mán còn là họa sĩ và nhà biên kịch. Ông vừa qua đời ngày 28 tháng 1 năm nay. Ảnh: Facebook PHUC DIEN KIM

Nhớ cây cơm nguội

Trong bài Nhớ mùa thu Hà Nội, Trịnh Công Sơn nhớ:

Hà Nội mùa thu, cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ

Nằm kề bên nhau, phố xưa nhà cổ, mái ngói thâm nâu

Cây bàng lá đỏ thì tui thấy nhiều rồi, còn "cây cơm nguội vàng" tui tò mò muốn biết nó ra làm sao. Ra Hà Nội đi loanh quanh, hổng có ai chỉ nên tui chả biết cây cơm nguội là cây nào!

Chán, tui về quê nhà Long Khánh kiếm cây cơm nguội. Ở Long Khánh cây cơm nguội thiếu gì, như trong hình nè.

Cây và trái cơm nguội, tức trái nổ. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Một thuở quế trầm

Truyện ngắn của Hoàng Nga

MỘT THUỞ QUẾ TRẦM

Hái bông cơm nguội bên thềm cũ

Nhớ thuở quế trầm chưa mất nhau

Mường Mán

Anh ở trọ đầu đường nhà Mẫn. Căn nhà có cái gác lửng thâm thấp. Anh treo một chậu trầu bà ở góc tường. Anh nói trầu bà dễ trồng, không cần chăm sóc nhiều, chỉ tưới một ít nước là đủ sống cả tuần. Nói thêm, có chút xanh lá để đỡ nhớ quê. Mẫn kỳ kèo bắt anh kể chuyện quê. Anh nói có gì đâu để kể, nhưng Mẫn cứ nhèo nhẹo đòi cho đến lúc anh phải chịu thua. Anh bảo nhà anh ở Huế, không sống với mạ và các em. Mẫn hỏi sao vậy. Anh nói ở quê anh không có trường trung học đệ nhị cấp, phải lên phố, và như vậy thì cũng phải xa nhà, cũng phải đi trọ nhà người mà chưa chắc được nhận vô Quốc Học, trong khi ở thị xã này anh đã đậu vào trường công lập lớn nhất, nên ba anh quyết định thuê chỗ trọ ấy cho anh.

Hình minh họa, lấy từ tranh vẽ của Hoàng Nga dùng làm bìa sách Rừng núi bạt ngàn. Không liên quan đến nội dung truyện, chỉ đăng lên vì... không có hình gì khác để đăng.

Có những loài cây mang tên Rồng

Khi nói đến những loài cây mang tên chim, cái tên được nhắc đến đầu tiên là Phượng, và điều đó khiến tui nhớ đến một con vật thần thoại khác thường đi đôi với Phượng. Đó là Rồng.

Xương rồng trên bãi biển Cổ Thạch. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Loài thực vật mang tên rồng được nghĩ đến trước tiên ắt hẳn là cây xương rồng. Xương rồng thì rất quen thuộc với mọi người và có vô số loại. Chỉ tính xương rồng làm kiểng thôi chắc cũng hàng trăm loại, do đó không có thời giờ liệt kê ra hết các loại xương rồng đâu.

Từ hoa đến hột cao su

Mấy ngày nay thấy mọi người nhắc đến hoa sữa nhiều quá làm tui cũng muốn đu trend theo. Nhưng tui không nói đến hoa sữa đâu, chỉ nói đến một loài hoa đặc trưng ở Long Khánh quê tui mà chẳng mấy người biết tới. Đó là hoa cao su.

Hoa cao su. Ảnh: Báo Đồng Nai

Nghĩ cũng tội, cao su thì ai cũng biết, cây cao su nhiều người biết, rừng cao su mùa rụng lá thì mấy ông thợ chụp ảnh đều biết, nhưng hoa cao su thì chẳng mấy ai biết trừ dân sống ở vùng trồng cao su.

Mà cũng phải thôi, bởi vì hoa cao su đâu có nồng nàn như hoa sữa (để vừa được khen vừa được chửi, đàng nào cũng nổi tiếng), cũng đâu có rực rỡ như hoa hồng, vàng thắm như hoa mai. Hoa cao su nở thành từng chùm, màu trắng ngả sang vàng ngà, ở tít trên cao. Hương thơm thì nhè nhẹ tỏa lan. Cái gì cũng chút chút, nhẹ nhàng...

Đi lông bông gặp nấm

Tui đi chơi lông bông ở Đồng Tháp thì bắt gặp mấy cây nấm này mọc trên những khúc cây bên bờ rạch.

Hỏi, thì được bạn tui nói đó chắc là nấm vân chi đỏ. Nhận diện nó ở hình cánh quạt, bề mặt phủ các đường vân màu đỏ cam, mọc thành từng cụm trên thân gỗ mục, không có cuống, bề mặt có các vòng đồng tâm và lớp lông mịn.

Google mở rộng việc sử dụng công cụ SynthID Detector cho mọi người

Hiện nay các công cụ AI ngày càng hiệu quả và dễ xài, khiến cho lắm khi ta chẳng biết đâu là hình/nhạc thật đâu là hình/nhạc được tạo/sửa bằng AI.

Trước tình hình đó, từ năm 2023 Google đã sử dụng một công cụ đặc biệt để ghi dấu sản phẩm được tạo bằng AI, gọi là SynthID. Google cho biết, đến nay, họ đã "đóng dấu bản quyền" cho hơn 180 tỷ hình ảnh và video, cùng với 240.000 năm nội dung âm thanh.

Có những loài cây mang tên Chim

Nói đến những loài cây mang tên gà, vịt rồi thì không thể bỏ quên các loài cây mang tên chim, nhưng chắc chỉ gom chung tất cá các loài chim vào một bài chớ không thể kể ra từng loài (sơn ca, họa mi, sáo...) được.

Chim phượng

Cây mang tên chim được nhắc đến nhiều nhất có lẽ là loài cây mang tên một loài chim không có thật: Chim Phượng.

Loài hoa có hình dáng và tên là đuôi con chim phượng được nhắc đến rất nhiều trong, thơ, văn, nhạc:

Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi 18,

Nào là Phượng hồng, Nỗi buồn hoa phượng, Phượng yêu, Thành phố hoa phượng đỏ...

Kẻ bắt giữ mặt trời

Thời đại hiện nay là thời đại của trí tuệ nhân tạo (AI). Các đại gia công nghệ đua nhau tạo ra các mô hình AI thông minh hơn, hiểu biết nhiều hơn, xử lý nhanh hơn. Google cũng vậy. Nhưng bên cạnh cuộc đua tạo ra AI siêu việt hơn, họ đang lao vào một cuộc chiến khác có liên quan đến AI nhưng không phải tạo ra AI nhanh hơn!

Nhận thấy rằng các mô hình AI đòi hỏi lượng điện năng tiêu thụ và đất đai rất lớn cho trung tâm dữ liệu mặt đất, Google đưa ra dự án đưa hạ tầng tính toán lên vũ trụ giúp tận dụng nguồn năng lượng sạch không giới hạn và giảm tải cho hạ tầng Trái Đất. Dự án mang cái tên khá... ngông cuồng: Suncatcher Project (Kẻ bắt giữ mặt trời)!

Có những loài cây mang tên Vịt

Nói đến những loài cây mang tên Gà mà không nói đến những loài cây mang tên Vịt thì sợ vịt nó buồn.

Có một loài cây tên trứng vịt đã được tui nhắc tới trong bài Khi cây đẻ trứng. Xin trích lại như sau:

Ngoài cây trứng gà còn có... cây trứng vịt!

Có những loài cây mang tên Gà

Sau khi xem qua những loài cây trái có tên liên quan đến chó, mèo, heo, bò, bữa nay ta xem tiếp những loài cây trái, hoa cỏ có tên liên quan đến gà.

Trước tiên là nhắc lại cây/trái trứng gà đã kể ra trong bài trước (Khi cây... đẻ trứng)

4 trên 10 nhân viên dùng AI hàng tuần

PwC (PricewaterhouseCoopers) là một trong bốn công ty kiểm toán và tư vấn hàng đầu thế giới (thuộc nhóm Big 4, cùng với Deloitte, EY và KPMG). Ngoài nhiệm vụ kiểm toán PwC thường xuyên thực hiện các nghiên cứu và báo cáo quy mô toàn cầu (như PwC Global Working Survey hoặc CEO Survey) nhằm mục đích tư vấn Quản trị & Chiến lược. Báo cáo sau đây do PwC thực hiện khảo sát trên 49.364 người lao động ở 48 quốc gia từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2026. Nội dung khảo sát nhằm xác định thực trạng áp dụng AI tại nơi làm việc và những rào cản chính ngăn cản nhân sự tiếp cận công nghệ này.

Biểu đồ sau đây cho thấy hiện trạng sử dụng AI của người lao động trên toàn thế giới trong 12 tháng qua.

Có những loài cây mang tên Bò

Khi tò mò tìm hiểu, tui thấy có rất nhiều loài cây mang tên chó, mèo, heo... Tui nghĩ cũng sẽ có rất nhiều loài cây có tên liên quan đến con bò. Vậy mà ngạc nhiên chưa, ChatGPT chỉ tìm được một loài cây có tên bò thôi. Đó là cây móng bò.

Cây móng bò ở công viên Nguyễn văn Trị, phường Trấn Biên, Đồng Nai

Khách đến chơi nhà

Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước

Em đến tôi một lần

(Bến Xuân - Văn Cao)

Nhà tui không phải bên chiếc cầu soi nước, trước mặt nhà tui là một rừng cây xanh tốt, có những trũng nước. Ở đó bọn ếch nhái sinh sống rất nhiều. Vào mùa mưa như hiện giờ, chúng thường lang thang ra khỏi đám rừng để... vô nhà tui chơi.

Đám rừng phía trước nhà tui

Có những loài cây mang tên Heo

Khi nghĩ về những loài cây có tên liên quan đến heo/lợn, tui nghĩ ngay tới tên hoa cứt lợn.

Đây là hình ảnh những bông hoa sắc màu tươi tắn ở khu du lịch Bửu Long. Chắc hầu hết mọi người đều nhận ra đó là bông ngũ sắc, hay còn gọi là bông trâm ổi. Đó là 2 cái tên thông dụng (ở miền Nam - tui nghĩ vậy, vì tui nghe mọi người kêu tên này nhiều nhất).

Tiếp nhận tin tức thông qua các công cụ AI

Hồi xưa, để biết tin tức ngưới ta đọc báo giấy. Khi Internet phát triển, người ta đọc tin tức qua mạng. Mạng ở đây có thể là báo mạng, cũng có thể là mạng xã hội hoặc các nguồn khác. Bây giờ, người ta có một cách để tiếp nhận tin tức nữa. Đó là thông qua các công cụ AI.

Thế nào là tiếp nhận tin tức thông qua các công cụ AI?

• Đọc tin truyền thống: Bạn truy cập trực tiếp vào các trang báo (VnExpress, Tuổi Trẻ, BBC, CNN...), coi TV, nghe đài, hoặc lướt mạng xã hội (Facebook, X/Twitter) và bấm vào các đường link bài viết.

• Đọc tin qua AI: Thay vì phải nhấp vào từng bài báo, AI đóng vai trò như một "biên tập viên riêng", tự động đọc hàng chục bài báo, lọc ra ý chính và trình bày lại dưới dạng một đoạn văn ngắn hoặc danh sách gạch đầu dòng cho bạn đọc ngay.

Tóm lại: Tiếp nhận tin tức thông qua các công cụ AI là dùng AI như một bộ lọc và một người tóm tắt tin tức trung gian để cập nhật thông tin.

Thái độ hoài nghi về AI lấn át sự hào hứng

Mặc dù ngành công nghệ tin chắc rằng sự trỗi dậy của AI là một bước ngoặt sẽ thay đổi vận mệnh nhân loại, nhiều người vẫn hoài nghi liệu hướng đi mới này có thực sự đúng đắn hay không. Tốc độ AI đang dần xâm nhập vào các khía cạnh trong cuộc sống—dù chúng ta có muốn hay không—là điều khiến nhiều người đặc biệt lo ngại.

Statista Consumer Insights vừa thực hiện một cuộc khảo sát tại Mỹ để tìm hiểu xem cảm xúc của người Mỹ với AI như thế nào. Khảo sát thực hiện từ tháng 1 đến tháng 7/2026 với 7326 người trưởng thành (18 - 64 tuổi) tại Mỹ.

Trong biểu đồ kết quả khảo sát này, những ô màu tím biểu thị sự hoài nghi, những ô màu xanh biểu thị sự hào hứng với AI.

Có những loài cây mang tên Mèo

Trong số các loài thực vật mang tên động vật thì tên Chó xuất hiện nhiều nhất. Sau Chó thì chắc là Mèo. Và nói đến loại cây mang tên Mèo thì nhiều người nghĩ ngay đến cây Mắt mèo, thứ cây gây ngứa gắn liền với tuổi học trò nghịch ngợm.

Thật ra có tới 2 loại cây được gọi là Mắt mèo, trái dài có lông nhìn gần giống nhau. 

Thứ nhất là cây mắt mèo còn được gọi là mai dương, tên khoa học là Mimosa pigra, lá và hoa giống cây mắc cỡ. Cây này không gây ngứa hoặc ngứa rất ít. 

Cây mắt mèo - mai dương - Mimosa pigra, mọc hoang ở gần nhà tui