Trở về "159 Thiệu Trị, Phú Nhuận"

Những ai từng là "thiếu nhi" ở Việt Nam Cộng Hòa thời kỳ đầu thập niên 1970 chắc đều biết địa chỉ 159 Thiệu Trị, Phú Nhuận ghi trên là gì. Đó chính là Tòa soạn Tuần báo Thiếu nhi do nhà văn Nhật Tiến chủ biên, ông Nguyễn Hùng Trương chủ nhiệm. Đúng như nhà báo Phạm Công Luận viết ờ đầu bài này: Địa chỉ ấy là nơi ao ước được ghé một lần trong đời của nhiều đứa học trò ham đọc sách báo ở miền Nam trong nửa đầu thập niên 1970. Tui cũng là một trong những đứa học trò như vậy. Tiếc là ở Long Khánh xa xôi nên chưa có dịp ghé đến.

Từng là một đứa nhỏ say mê đọc (và viết bài gởi) Thiếu Nhi nên đọc bài viết của anh Phạm Công Luận tui nhớ thật nhiều kỷ niệm xa xưa, và xin phép đăng lại đây để những người cùng thời cùng nhớ lại.

Phạm Hoài Nhân

Bìa báo Thiếu nhi số 1

Lăng cá Ông ở Vũng Tàu

Lăng cá Ông ở Vũng Tàu nằm trong Đình thần Thắng Tam, trên đường Hoàng Hoa Thám. Đây là một quần thể kiến trúc, di tích gồm ba công trình: đình Thắng Tam, miếu Bà và lăng cá Ông. Năm 1991, cụm kiến trúc đình Thắng Tam đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Tam quan đình thần Thắng Tam, thành phố Vũng Tàu. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Theo tập quán lâu đời của cư dân biển, họ gọi cá ông (cá voi) là Ông Nam Hải. Do vậy, lăng cá Ông được gọi là Lăng Ông Nam Hải. Dưới đây là ảnh mặt tiền của Lăng Ông Nam Hải, chụp trước năm 2011 (ảnh của anh TMB, đăng trên Thời báo Kinh tế SG ngày 16/02/2010)

Thăm nghĩa trang cá Ông lớn nhất Việt Nam

Trần Hưng Đạo là con đường nhựa nhỏ chạy ven biển làng chài Phước Hải (huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu). Khi đến cuối đường, ta thấy cổng một ngôi đền hướng ra biển, đó là Ngọc Lăng Nam Hải, nơi được xem là nghĩa địa cá voi lớn nhất Việt Nam.

Tục an táng và thờ cúng cá ông (cá voi) là một tín ngưỡng dân gian có ở hầu như mọi làng chài thuộc duyên hải miền Trung và miền Nam Việt Nam.

Khi người dân chài phát hiện được cá voi mắc cạn và mất, tục gọi là ông luỵ bờ thì có bổn phận chôn cất và để tang Ông như để tang chính cha mẹ mình. Xác Ông được đem tắm bằng rượu rồi liệm bằng vải đỏ. Chủ ghe hoặc người con trai cả của chủ ghe sẽ đứng tên để tang "ông". Sau 3 ngày chôn cất, sẽ làm lễ mở cửa mả, sau đó cúng 21 ngày, 49 ngày, 3 tháng 10 ngày, giỗ đầu... như cúng đối với cha của mình.

Đây là đâu hỡi em?

Bến Vân Đồn ở đâu?

Nếu bạn là dân Sài Gòn thì khi nghe câu hỏi này theo phản xạ tự nhiên bạn sẽ trả lời ngay: Ở quận 4 chớ ở đâu? Tất nhiên rồi, vì Bến Vân Đồn là con đường cặp theo rạch Bến Nghé ở quận 4.

Đường Bến Vân Đồn, quận 4, TPHCM

Thế nhưng nếu không phải dân Sài Gòn, bạn sẽ dừng một chút để suy nghĩ và trả lời rằng: Vân Đồn ở Quảng Ninh. Đúng luôn! Nhứt là thời gian gần đây sân bay Vân Đồn là nơi nhiều khách nước ngoài về Việt Nam và... đi cách ly.

Ông Đạo Dừa Nguyễn Thành Nam

Thế hệ ngày nay có lẽ chỉ còn nghe nhắc đến ông Đạo Dừa mỗi khi đi tham quan Cồn Phụng ở Bến Tre, nơi ông tu hành trong thời gian dài và xây dựng nên nhiều cơ sở thờ phụng.

Ông Đạo Dừa tên thật là Nguyễn Thành Nam, sinh ngày 25 tháng 12 năm 1910 tại Bến Tre. Xuất thân trong một gia đình danh giá và giàu có, ông du học tại Pháp, tốt nghiệp kỹ sư hóa học và về nước năm 1935. Đến năm 1945 ông đi tu ở Bảy Núi, Châu Đốc và năm 1963 chính thức lập nên Đạo Dừa tại Cồn Phụng, Bến Tre.

Chiếc đỉnh lớn ghép bằng gốm sứ đặt tại Cồn Phụng. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên trên Wikipedia

Ôi tiếng ru ru ngọt ngào... Mẹ Việt Nam ơi!

Hôm nay là ngày sinh của Má tui. Bà sinh năm 1940, tại Cái Bè. Và nhớ ngày sinh của Má, tui lại liên tưởng đến một... nhạc sĩ mà mình rất yêu quý: nhạc sĩ Anh Việt Thu. Theo giấy tờ thì ông có năm sinh và nơi sinh hoàn toàn trùng với má tui: ông sinh năm 1940, tại Cái Bè.

Người ta nói rằng thật sự ông sinh năm 1939 tại Campuchia, sau đó về lại quê nhà Cái Bè mới làm khai sinh. Nhưng thôi, tui không có ý tìm hiểu chi tiết về ngày và nơi sinh của ông, chỉ thấy có một sự trùng hợp khiến dễ nhớ nên nhắc vậy thôi.

Và chính sự gợi nhớ này khiến tui nhớ một bài hát rất quen thuộc của ông mà tui yêu thích từ thuở nhỏ: 8 điệp khúc.

Ra đây mà xem, con gì nó ngồi trong hang

Ra đây mà xem

Con gì nó ngồi trong hang

Nó đưa cái lưng ra ngoài

Ấy là con cóc

Con cóc nó ngồi trong hóc

Nó đưa cái lưng ra ngoài

Ấy là cóc con!

Hồi đó con nít đứa nào cũng biết bài này, kể cả... tui. Chẳng những thuộc lòng mà còn chế ra lời bậy bạ để hát nữa:

Thuyền viễn xứ

Ảnh tờ nhạc Thuyền viễn xứ và chân dung Huyền Chi, tác giả bài thơ Thuyền viễn xứ, thuở xưa. Trích trong “Huyền Chi và Thuyền Viễn Xứ” phát hành năm 2019.