Bàng biển

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Hình trên chụp ở ven biển Cổ Thạch, phường Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng (ấy, viết cho đúng với địa danh hành chính bây giờ, chớ viết cho quen thuộc dễ hiểu thì là ở huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận).

Cây trong hình là cây bồng bồng (có khi còn gọi là lá hen hay bàng biển), tên khoa học là Calotropis gigantea, thuộc họ Thiên lý (Asclepiadaceae).

Tại Việt Nam, cây mọc hoang rất nhiều ở vùng đồi cát ven biển các tỉnh miền Trung và Nam Trung Bộ. Những hình này cũng chụp ở ven biển Cô Thạch.

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Lá của cây bồng bồng khá to, dày, hình bầu dục thuôn dài (dài từ 15 – 25 cm), phiến lá có các đường gân nổi rất rõ, cuống lá ngắn. Nhìn thoáng qua, kích thước và hình dáng của bản lá này gợi liên tưởng đến lá của cây bàng, lại là loại cây sống nhiều ở ven biển nên dân gian đặt cho cây này cái tên là bàng biển.

Tuy là cây mọc hoang, bồng bồng lại là một cây thuốc dân gian quen thuộc. Lá bồng bồng được sắc nước uống hoặc kết hợp với các vị thuốc khác để chữa các bệnh về đường hô hấp như hen phế quản, ho lâu ngày. Chính tính năng chữa bịnh hen này của lá bồng bồng khiến nó có thêm một tên nữa là cây lá hen.

Mủ tươi của cây dùng để bôi chữa mụn nhọt, ghẻ lở, vết côn trùng cắn. Vỏ rễ và vỏ thân cây dùng để hỗ trợ tiêu hóa, lợi tiểu.

Mủ cây bồng bồng có độc nhẹ, nếu dính vào mắt có thể gây kích ứng, sưng đỏ; nếu nuốt phải lượng lớn mủ tươi có thể gây say, nôn mửa.

Nói là cây mọc hoang nhiều ở ven biển Nam Trung bộ chớ không phải cây bồng bồng chỉ mọc ở đó đâu nghen. 2 hình sau là cây bồng bồng mọc hoang ở lề đường, ngay tại Biên Hòa. Ở đâu hả? Ở trước nhà tui chớ ở đâu

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Nói thêm chút xíu: Có người nhìn hình này nói rằng đây là cây rau muống biển. Xin đính chánh là hổng phải đâu nghen, dù rằng cả hai đều mọc nhiều ven biển.

Bồng bồng có tên khoa học là Calotropis gigantea, thuộc họ Thiên lý (Asclepiadaceae). Rau muống biển có tên khoa học là Ipomoea pes-caprae, thuộc họ Bìm bìm (Convolvulaceae). Tức là khác họ luôn, không có bà con gì hết.

Bồng bồng là cây bụi nhỏ, đứng, cao 1 - 3 met. Rau muống biển là cây thân thảo bò sát mặt cát (vậy mới kêu là rau muống).

Lá bồng bồng to, mọc đối, phủ lớp phấn/lông trắng. Lá rau muống biển hình xẻ đôi ở đỉnh nhìn giống móng chân dê (nên tên khoa học của nó có chữ pes-caprae nghĩa là "chân dê").

Rau muống biển bò trên mặt cát chớ không đứng như bồng bồng

Phạm Hoài Nhân