Ông già và biển cả: Coi TV thời Internet

Cùng với Zalo, YouTube là ứng dụng mà người già ở Việt Nam sử dụng nhiều nhất. Bởi vì nó dễ xài, về hưu rồi nhiều thời gian rảnh mở YouTube lên coi để giải trí. YouTube còn có ưu thế hơn nhiều ứng dụng khác ở chỗ nó có thể xem được trên smart TV.

Ảnh minh họa. Nguồn: crestwoodmanoronline.org

Thử làm một cái khảo sát nhỏ coi người già ở Việt Nam sử dụng YouTube ra sao nghen.

Mức độ phổ biến

YouTube có mặt trên gần như 100% thiết bị mà người già tiếp xúc — từ chiếc smartphone mang bên mình đến chiếc Smart TV đặt ở phòng khách. Với nhiều người, YouTube đã thay thế hoàn toàn TV truyền thống (vốn bị giới hạn bởi khung giờ phát sóng).

Thậm chí có những ông bà già không hề biết sử dụng bất cứ dịch vụ Internet nào hết, chỉ biết coi YouTube trên TV. Thế nhưng hỏi rằng họ có tiếp cận Internet không thì đúng là... có, vì rõ ràng là không có Internet thì làm sao coi YouTube! Có lẽ đây là lý do chính để có con số báo cáo rất lạc quan là 65% người già trên 60 tuổi ở Việt Nam đã tiếp cận Internet mà ta đã thấy trong bài đầu tiên của loạt bài này.

Tần suất sử dụng YouTube của người già cực kỳ lớn. Người trẻ có thể lướt qua các clip (bận rộn mà), nhưng người già khi đã mở YouTube thì có thể xem liên tục trong thời gian dài (rảnh quá mà).

Người già coi gì trên YouTube?

Nội dung hấp dẫn người cao tuổi thường xoay quanh 4 nhóm chính, phản ánh đúng đời sống tâm lý và nhu cầu tuổi hưu trí:

Âm nhạc và Hoài niệm (Nhiều nhất): Nhạc bolero, nhạc quê hương, nhạc cách mạng, tân cổ giao duyên, cải lương hoặc hát chèo (loại nào trong các loại kể trên là tùy người già ở miền nào). 

Thời sự, Tin tức và Lịch sử: Các kênh bình luận tin tức trong nước và quốc tế, phim tài liệu lịch sử, chuyện chiến trường xưa, hoặc tình hình kinh tế - xã hội.

Sức khỏe, Y học cổ truyền và Chăm sóc cây cảnh/Thú cưng: Video hướng dẫn bài tập dưỡng sinh, mẹo chữa bệnh dân gian, thuốc nam/thuốc bắc, cùng các kênh hướng dẫn làm vườn, trồng hoa, nuôi cá cảnh.

Tâm linh, Tôn giáo và Bài giảng đạo đức: Các video tụng kinh, giảng pháp (với người theo Đạo Phật), thánh ca/thánh lễ (với người theo Đạo Công giáo), hoặc các câu chuyện nhân quả, triết lý sống ở đời.

Ảnh minh họa. ChatGPT

Chuyện không ổn khi người già coi YouTube

Khả năng lọc thông tin khi coi YouTube của người già không cao như người trẻ nên họ coi những clip tào lao bí đao nhiều hơn hẳn người trẻ, vá ác cái là họ cũng dễ tin hơn. Có một lớp người cao tuổi sinh ra trong thời kỳ thông tin chủ yếu đến từ đài phát thanh và truyền hình nhà nước — nơi mọi thông tin đều qua kiểm duyệt, khi chuyển qua YouTube, họ vẫn ngộ nhận đó giống như đài truyền hình và giữ thói quen tin tưởng tuyệt đối vào những gì phát ra từ đó.

Kết quả là người già coi YouTube rất dễ bị dụ nghe theo các video tuyên truyền nhảm nhí (nếu các cụ biết cách bấm nút để chia sẻ các video đó thì... dễ mất 7 triệu rưỡi như chơi), tin theo các quảng cáo ba xàm ba trợn (và mua hàng hoặc kêu con cháu mua dùm theo những quảng cáo đó), bị dẫn dụ theo những nội dung mê tín dị đoan núp bóng tôn giáo...

Những kênh giải trí khác ngoài YouTube

Ngoài YouTube là ứng dụng lâu đời, quen thuộc, miễn phí và dễ sử dụng ra hiện nay trên Internet còn khá nhiều kênh giải trí khác. Không được dùng nhiều như YouTube nhưng các kênh giải trí này ít nhiều đã xâm nhập được vô quỹ thời gian rãnh rỗi của mấy ông già về hưu. Có thể kể ra như sau:

Nhóm Truyền hình số & phim Việt 

TV360 là một app khá phổ biến để xem phim, chương trình truyền hình

Có thể kể ra các app: VTVGo, TV360, VieON, Galaxy Play, FPT Play, THVLi...  Các app này đa phần có tính phí. Tuy nhiên cái vụ đóng phí đã có con cái nó lo, và nếu không đóng phí vẫn có thể coi được khá nhiều nội dung cơ bản.

Đây là nhóm ứng dụng có độ tương thích cao thứ hai với người già (chỉ sau YouTube) vì nội dung rất gần gũi với nội dung xem TV của họ xưa nay. Các app này cung cấp các kênh truyền hình truyền thống (VTV, HTV, kênh địa phương) và các giải đấu thể thao. Nó đóng vai trò chiếc TV thế hệ mới, giúp mấy ông bà già coi lại chương trình TV đã phát sóng nếu lỡ giờ.

Nhóm video ngắn & mạng xã hội

Đây là các video dạng dọc, độ dài ngắn (15 giây đến 3 phút), có trên TikTok, Facebook Reels...

Ngày càng có nhiều người già tiếp cận nhóm này do con cháu mở cho xem hoặc tự tò mò tải về hoặc chúng tự xuất hiện khi lướt mạng xã hội. Chúng có mặt tích cực là giúp người già xem nhanh các mẹo làm vườn, video nấu ăn, các clip hài hước ngắn hoặc video cháu nhỏ gia đình. Thao tác vuốt ngón tay lên/xuống rất dễ học.

Tuy nhiên lượng thông tin ba trợn tào lao và quảng cáo bán hàng giả trên những kênh này cũng... đông như quân Nguyên!

Nhóm phim trả phí quốc tế 

Bao gồm Netflix, Apple TV+. Đây là kho phim điện ảnh, phim truyền hình quốc tế khổng lồ (Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc...), chất lượng hình ảnh cao, bắt buộc trả phí hàng tháng.

Tỷ lệ người già tự chủ động sử dụng nhóm này cực kỳ thấp và có thể coi là nhóm thượng lưu.

Netflix là ứng dụng trả phí, với kho phim phong phú, chất lượng cao.

Tổng kết

Nếu xem kho tàng giải trí số như một menu nhà hàng, thì:

• YouTube là cơm hàng ngày, không thể thiếu.

• TV360, VTVGo, FPT Play, VieON... là món ăn truyền thống quen thuộc, an toàn và bổ dưỡng.

• TikTok, Facebook Reel là món ăn vặt vui miệng nhưng ăn nhiều dễ đầy bụng.

• Netflix là món Tây đắt đỏ, chỉ thỉnh thoảng ăn cùng con cháu

Phạm Hoài Nhân