Khi Promptography thay thế Photography

Một ngày nọ, bạn nhìn thấy một bức ảnh quá đẹp – một cụ già với những nếp nhăn sâu thẳm, ánh sáng vàng vọt đổ bóng xuống con đường mưa tầm tã – rồi kêu lên: "Má ơi, tay nhiếp ảnh gia nào, xài máy ảnh gì mà thần sầu vậy ta?". Nhưng sự thật là: Chẳng có cái máy ảnh nào cả, cũng chẳng có cụ già nào dầm mưa hết. Tất cả chỉ là sản phẩm của một thằng cha đang ngồi vắt chân lên ghế, vừa nhâm nhi ly cà phê vừa... gõ phím.

Chào mừng bạn đến với kỷ nguyên của Promptography!

Ảnh minh họa, tạo bằng Gemini

1. Promptography là cái quái gì?

Ai đã từng xài các ứng dụng AI như ChatGPT, Gemini... đều biết Prompt là gì. Prompt là câu lệnh do người dùng đặt ra để con AI theo đó mà thực thi yêu cầu của mình. Yêu cầu tạo hoặc chỉnh sửa ảnh cũng vậy, chỉ cần tạo prompt thích hợp là sẽ có bức ảnh mong muốn (có khi còn hơn cả mong muốn).

Thí dụ như vầy: Thay vì dùng ngón trỏ để bấm nút chụp, người ta dùng cả 10 ngón tay để gõ: "Vẽ cho tôi một bức ảnh trông như chụp bằng máy Leica, phong cách điện ảnh, buồn man mác...". Và bùm! Một tác phẩm ra đời nhanh như cơn gió thoảng!

Promptography là từ ghép giữa Prompt (câu lệnh) và Photography (nhiếp ảnh).

Nếu Photography là việc bạn phải vác cái máy ảnh nặng trịch, lăn lộn giữa nắng nôi gió bụi, mỏi mòn canh từng giây phút thích hợp để săn khoảnh khắc tuyệt vời, thì Promptography là phiên bản ngồi mát ăn bát vàng.

Poster tạo bằng Gemini

2. Sự ra đời của cái tên Promptography

Cái tên này không tự nhiên mà có. Nó bắt nguồn từ một "cú lừa" thế kỷ tại giải thưởng Sony World Photography Awards 2023. Một nghệ sĩ tên Boris Eldagsen đã gửi một bức ảnh AI đi thi và... ẵm luôn giải nhất.

Cả thế giới ngỡ ngàng, ban giám khảo ngơ ngác, còn Boris thì tỉnh bơ từ chối giải thưởng và nói: "Cái này tui xài AI làm đó, gọi nó là Promptography đi cho phân biệt!". Kể từ đó, ranh giới giữa một nhiếp ảnh gia và một "pháp sư ngôn từ" trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Tác phẩm đoạt giải của Boris Eldagsen. Bức ảnh The Electrician  được tạo từ Dall-E 2. Ngày nay một người tay ngang có thể dùng ChatGPT hay Gemini (bản miễn phí) để tạo ảnh xịn cỡ như vậy (hoặc hơn)!

3. Nhiếp ảnh gia sẽ ra sao đây ta?

Promptography giống như một luồng gió mới (hoặc một cơn bão tùy cách bạn nhìn). Nó giúp những người mù tịt về thông số khẩu độ, ISO vẫn có thể tạo ra những khung hình đẹp như mơ. Nó biến trí tưởng tượng thành ống kính và câu chữ thành cuộn phim.

Dù bạn là fan cứng của dòng nhiếp ảnh truyền thống "mồ hôi nước mắt" hay là một fan của công nghệ AI hiện đại, thì không thể phủ nhận Promptography đang khiến thế giới hình ảnh trở nên thú vị (và đôi khi là gây lú) hơn bao giờ hết.

Lần tới, nếu thấy một bức ảnh đẹp đến mức vô lý, đừng vội hỏi "Chụp bằng máy gì?", mà hãy hỏi: "Đặt prompt sao để được như vậy?".

Phạm Hoài Nhân