Đôi ta cùng đứng bên hàng tường vi

Trên lối vô nhà Tường Nhân ở Sydney có một cây có hoa khá đẹp, nhưng tiếc là hơi ít hoa, như trong hình.

Tường Nhân nói: Đây là cây Crepe Myrtle. Bây giờ hết mùa rồi nên ba chỉ còn thấy một ít hoa như vậy, chớ còn vô mùa thì hoa đầy cây, đẹp lắm. Ở Sydney người ta trồng cây Crepe myrtle rất nhiều, bên bờ tường giống như vầy hoặc trong vườn, trong sân...

À, ra vậy. Tui lên Google tìm kiếm thông tin thì thấy quả nhiên là hình ảnh Crepe myrtle khi nở đầy hoa rất đẹp, rất ấn tượng. Chúng có khá nhiều màu khác nhau và không chỉ phổ biến ở Úc mà còn ở nhiều bang bên Mỹ.

Một số hình ảnh hoa crepe myrtle đang nở rộ ở Úc

Đưa tấm hình chụp ở nhà Tường Nhân cho Gemini coi và hỏi nó thì được trả lời như sau:

Dựa vào hình ảnh bạn chia sẻ, cây thân gỗ có hoa màu hồng tím trồng cạnh bờ rào là cây hoa Tường Vi (tên tiếng Anh phổ biến là Crepe Myrtle, tên khoa học: Lagerstroemia indica).

Ở Úc, loại cây này được trồng rất phổ biến ở các lối đi, sân vườn biệt thự hoặc khu căn hộ vì những đặc điểm rất nổi bật:

Hoa: Hoa nở thành từng chùm rực rỡ ở đầu cành. Cánh hoa mỏng manh, nhăn nheo nhẹ giống như giấy lụa hay vải crepe (nên mới có tên gọi tiếng Anh là Crepe Myrtle). Màu hồng tím như trong hình của bạn là một trong những màu phổ biến và được yêu thích nhất.

Thân và dáng cây: Thân cây gỗ nhỏ, nhẵn mịn. Khi cây trưởng thành, lớp vỏ cũ sẽ bong tróc lộ ra phần thân trong rất đẹp mắt. Dáng cây thường xòe tán rộng tự nhiên, tạo bóng mát vừa phải.

Mùa nở hoa: Tại Úc (nam bán cầu), cây thường nở hoa rộ từ khoảng giữa mùa hè kéo dài cho đến tận giữa mùa thu (khoảng từ tháng 1 đến tháng 4). Bức ảnh chụp vào giữa tháng 4 cho thấy cây vẫn đang giữ những chùm hoa cuối mùa.

Kết hợp giữa tên Tường vi và việc hoa này được trồng nhiều bên bờ tường, tui liên tưởng ngay đến câu hát trong bài Cô láng giềng của Hoàng Quý.

Năm xưa khi tôi bước chân ra đi

Đôi ta cùng đứng bên hàng tường vi

Đang cảm thấy thú vị, bỗng nhiên tui ngẩn ra khi nhớ lại: Ủa, tường vi là tên một loại hoa hồng mà. Crepe Myrtle có gì giống hoa hồng đâu mà kêu là tường vi?

Nhìn hình ảnh và mô tả của Gemini về hoa (Cánh hoa mỏng manh, nhăn nheo nhẹ giống như giấy lụa hay vải crepe) và thân cây (Thân cây gỗ nhỏ, nhẵn mịn. Khi cây trưởng thành, lớp vỏ cũ sẽ bong tróc lộ ra phần thân trong rất đẹp mắt) bạn thấy Crepe Myrtle giống cây gì?

Hoa bằng lăng. Đúng không bạn?

Hoa bằng lăng ở Văn miếu Trấn Biên

Tìm hiểu xa hơn một chút, ta thấy như vầy. Tên khoa học của hoa Crepe Myrtle là Lagerstroemia indica, điều đó chứng tỏ hoa thuộc chi Lagerstroemia. Mà chi Lagerstroemia là gì? Đó chính là chi Bằng lăng! Cây bằng lăng ở Việt Nam có tên khoa học là Lagerstroemia speciosa.

Xa hơn nữa, chi Bằng lăng (Lagerstroemia) thuộc họ Tử vi (Lythraceae).

Do đó, nếu gọi tên tiếng Việt của Crepe Myrtle là Bằng lăng hay Tử vi thì nghe ra có bà con họ hàng với nhau, chớ gọi là Tường vi thì... hổng có liên quan chi hết. (Tui tìm thấy một trang web gọi Crepe Myrtle là Bằng lăng sẻ, trong đó chữ sẻ ý nói là lá nhỏ so với lá bằng lăng ta thường thấy).

Có lẽ thay vì gọi là hoa Tử vi cho đúng với họ Lythraceae của Crepe Myrtle thì người ta thấy tên đó hổng đẹp vì giống... đi coi bói quá nên gọi là Tường Vi cho nó nên thơ tình tứ hơn chăng?

Chuyển qua cây bằng lăng tím ở Việt Nam. Trong khi Crepe Myrtle có nhiều màu thì hầu như bằng lăng ở Việt Nam chỉ có màu tím, đến nỗi tím bằng lăng đã trở thành thương hiệu.

Hoa bằng lăng ở khuôn viên Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh

Và tháng Tư - tức mùa Thu bên Úc - khi Crepe Myrtle chỉ còn rải rác những bông hoa cuối mùa thì ở Việt Nam là mùa hè, hoa bằng lăng nở tím cả khung trời. Ở đâu? Ở ngay Đồng Nai - ở Biên Hòa, Long Khánh, quê tui chớ ở đâu!

Phạm Hoài Nhân