Thư viện Bang Victoria nước Úc (State Library of Victoria, SLV) - Bên trong

Vậy là tui đã đường hoàng bước vô ngôi dinh thự hoành tráng là State Library of Victoria. Để mọi người hình dung việc này ngầu như thế nào tui xin trích giới thiệu về State Library of Victoria được đăng trên mạng.

State Library of Victoria (SLV) là thư viện tiểu bang của Victoria , Úc. Nằm ở Melbourne , nó được thành lập vào năm 1854 với tên gọi Thư viện Công cộng Melbourne (Melbourne Public Libray), trở thành thư viện công cộng lâu đời nhất của Úc và là một trong những thư viện miễn phí đầu tiên trên thế giới. Nó cũng là thư viện công cộng bận rộn nhất của Úc và tính đến năm 2023 là thư viện bận rộn thứ ba trên toàn cầu.

(Chỗ này xin được mở ngoặc một chút, rằng đến nay đây vẫn là thư viện miễn phí, nên tui có thể vô xem thoải mái)

State Library of Victoria năm 2005. Ảnh: Wikipedia

Kiến trúc tổng quát của Thư viện Bang Victoria (State Library Victoria) là một quần thể kiến trúc đồ sộ, phức tạp và có tính lịch sử cao. Thay vì là một tòa nhà đơn lẻ, thư viện thực chất là một tổ hợp gồm 23 tòa nhà cá thể được xây dựng và mở rộng liên tục qua nhiều giai đoạn trong hơn 160 năm qua, chiếm trọn một một khối phố ngay tại trung tâm tài chính (CBD) của thành phố Melbourne. Thư viện tọa lạc trên đường Swanston, và theo thời gian đã mở rộng ra một khu phố bao quanh bởi các đường La Trobe , Russell và Little Lonsdale.

Bộ sưu tập của thư viện bao gồm hơn năm triệu hiện vật, ngoài sách còn có bản thảo, tranh vẽ, bản đồ, ảnh chụp và báo chí, với trọng tâm đặc biệt vào các tài liệu từ Victoria, bao gồm nhật ký của những người sáng lập châu Âu của thành phố Melbourne ngày nay là John Batman và John Pascoe Fawkner , các tập tài liệu của nhà thám hiểm thuộc địa James Cook , và các hiện vật liên quan đến Ned Kelly , đáng chú ý là áo giáp của ông và bức thư Jerilderie gốc.

Đây là sơ đồ Thư viện (ảnh của SLV):

Ngay khi bước vô tầng trệt của thư viện (gọi là The Quad) ta có thể thấy ngay mô hình thư viện như sau:

Mô hình Thư viện Bang Victoria. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

The Quad gồm có 4 quarter: Conversation Quarter, Create Quarter, Ideas Quarter and Pauline Gandel Children's Quarter.

Conversation Quarter bên trái và Ideas Quarter bên phải. Ảnh: Wikipedia

Conversation Quarter. Ảnh: Phạm Hoài Nhân.

Create Quarter. Ảnh: Phạm Hoài Nhân.

Điểm độc đáo của SLV là không chỉ là một thư viện đơn thuần, nó còn bao gồm chức năng của một Art Gallery (nơi trưng bày nghệ thuật) và một Bảo tàng về sách.

Một số tác phẩm nghệ thuật trưng bày ở Art Gallery. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Một số hiện vật (sách cổ) trưng bày ở Bảo tàng. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Như ta thấy, không gian Thư viện Bang Victoria bao la với rất nhiều phòng chức năng. Chỉ tính phòng đọc thôi đã có: Ian Potter Queen's Hall, Redmond Barry Reading Room, Heritage Collections Reading Room... Ngoài ra còn có các galleries, các không gian sáng tạo & cộng đồng... Cũng có các không gian thư giãn, quán cà phê...

Tui chỉ mới xớ rớ ở tầng trệt quanh quẩn gallery với bảo tàng đã mất cả buổi rồi, nên vội vã lên một phòng đọc ngẫu nhiên để... chứng minh mình có vô thư viện (có đọc sách hay không là chuyện khác!).

Những hình ảnh này chứng minh là tui... có vô thư viện nhé! Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Dù vội vã như vậy nhưng không thể không dừng lại để nói đến mái vòm Thư viện Bang Victoria. Mái vòm được gọi chính thức là Phòng đọc La Trobe (La Trobe Reading Room). Đây không chỉ là một không gian chức năng mà còn được coi là "trái tim" kiến trúc và là biểu tượng văn hóa nổi tiếng nhất của cả thành phố Melbourne.

Ở SLV, ta thấy một bảng đồng ghi nhận như sau:

Tạm dịch như sau:

CỘT MỐC KỸ THUẬT LỊCH SỬ

Mái vòm Thư viện Bang

Mái vòm này, được làm từ bê tông cốt thép có sườn, được khởi xướng bởi kiến trúc sư N. G. Peebles, với thiết kế kết cấu bởi John Monash sử dụng hệ thống cốt thép Monier đã được cấp bằng sáng chế. Nó được xây dựng bởi công ty Swanson Bros, sử dụng một hệ thống cốt thép khác cũng đã được cấp bằng sáng chế, thiết kế bởi Công ty Thép Bê tông Trussed của Luân Đôn. Khi hoàn thành vào năm 1911, đây là mái vòm lớn nhất thế giới thuộc loại này và nổi tiếng khắp toàn cầu. Nó phản ánh trình độ kỹ thuật kết cấu bậc cao của các nhà thiết kế và sự tự tin của họ vào công nghệ bê tông cốt thép vốn còn rất mới mẻ vào thời điểm đó.

Viện Kỹ sư Úc và Thư viện Bang Victoria, 2004

Mái vòm Thư viện. Ảnh: Wikipedia

Mái vòm được xây dựng năm 1911, vào thời điểm đó việc xây dựng một mái vòm bê tông có đường kính khoảng 35 mét mà không cần các cột chống bên dưới là một kỳ tích. Nó từng vượt qua cả những công trình nổi tiếng khác về quy mô ở thời điểm đó, khẳng định vị thế của Melbourne như một trung tâm kiến trúc hiện đại.

Hiện nay, tầng trệt trực tiếp dưới mái vòm được trang bị các dãy bàn gỗ sồi cổ kính, có vách ngăn, trang bị đèn đọc sách và ổ cắm điện. Đây là không gian mở hoàn toàn miễn phí cho học sinh, sinh viên, các nhà nghiên cứu hoặc bất kỳ ai muốn tìm một nơi yên tĩnh để làm việc, đọc sách hoặc sử dụng bộ sưu tập tài liệu về lịch sử Úc.

Tầng trệt dưới mái vòm. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Mái vòm được thiết kế cao 6 tầng. Các tầng ban công phía trên được sử dụng làm các phòng triển lãm chạy dọc theo chu vi hình bát giác. Tầng 6 là đài quan sát công cộng, nơi du khách có thể phóng tầm mắt từ trên cao để chụp lại toàn cảnh phòng đọc hình bát giác bên dưới.

Mái vòm và phòng đọc hình bát giác. Ảnh: Wikipedia

Vậy là... xong. Tui đã vô Thư viện Bang Victoria, một trong những thư viện lớn nhất, xưa nhất và nổi tiếng nhất thế giới. Còn tui đã xem bao nhiêu trong số năm triệu hiện vật ở thư viện thì xin được phép giữ kín bí mật này vì là chuyện riêng tư.

Phạm Hoài Nhân