Có những loài cây mang tên Vịt

Nói đến những loài cây mang tên Gà mà không nói đến những loài cây mang tên Vịt thì sợ vịt nó buồn.

Có một loài cây tên trứng vịt đã được tui nhắc tới trong bài Khi cây đẻ trứng. Xin trích lại như sau:

Ngoài cây trứng gà còn có... cây trứng vịt!

Cây, hoa trứng vịt

Thông tin về cây trứng vịt, theo Cơ sở Dữ liệu Thực vật Việt Nam (BVN) là:

• Tên Việt Nam: cây trứng vịt, cúc chân vịt, chân vịt phi châu, bọ xít, duyên giao
• Tên khoa học: Sphaeranthus africanus L.
• Họ: Cúc – Asteraceae
• Chi: Sphaeranthus

Đây không phải cây gỗ hay cây bụi lớn, mà là một cây thân thảo hàng năm, thường cao khoảng 0,5–1 m. Thân mọc đứng, phân nhánh; lá mọc so le, hình bầu dục hoặc mũi mác, phần gốc lá bè ra ôm lấy thân.

Điểm dễ nhận ra nhất là cụm hoa hình cầu mọc ở nách lá. Hoa rất nhỏ, tập hợp thành một "quả cầu" màu trắng, hồng nhạt hoặc tím nhạt. Nhìn từ xa, cụm hoa/trái này khá giống một quả trứng nhỏ, có lẽ là cơ sở của tên dân gian trứng vịt.

Ta thấy là ngoài tên trứng vịt, cây này còn có tên liên quan đến vịt nữa là cúc chân vịt, chân vịt Phi chầu

.

Và nhắc đến chân vịt, có một loài cây quen thuộc nhất mà có lẽ ai cũng đã từng ăn qua. Đó là rau chân vịt, tức cải bó xôi.

Rau chân vit/Cải bó xôi

Cải bó xôi còn gọi là rau chân vịt hay rau bina, tên khoa học Spinacia oleracea) là một loại rau lá xanh thuộc họ Dền (Amaranthaceae), rất giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Đây cũng là một loại rau thường dùng trong món canh gia đình.

Điều thú vị là tên chân vịt không chỉ là tên của cây cúc chân vịt hay cải bó xôi. ta có thể thấy tên rau chân vịt còn dùng để gọi một loại rau ở vùng biển Huế - Đà Nẵng, đó là sâm biển. Đây là một đoạn viết về rau chân vịt trên trang Huế ngày nay

Có những thứ rau được gọi bằng nhiều cái tên nhưng ở đâu cũng thế, tên gọi ấy đều thân thương, gần gũi. Rau chân vịt, hay còn gọi sâm biển là một loại rau như thế.

Chân vịt sống gần ngay mép biển, lẫn với đám lá dương lả tả.

Rau chân vịt. Ảnh: Huế ngày nay

Nhìn hình ảnh này ta thấy cây rau chân vịt ở Huế giống chân vịt hơn cây cải bó xôi!

Theo website BV Nguyễn Tri Phương, cây rau chân vịt còn có tên là sa sâm, sâm biển, là thảo dược quý, thuộc họ Cúc (danh pháp khoa học: Asteraceae/ Compositae). Tên gọi khác: Sa sâm nam. Tên khoa học: Launaea pinnatifida.

Cây sa sâm là thực vật dạng cỏ, sống lâu năm, chiều cao trung bình từ 15 – 25cm. Rễ mềm, mọc thẳng đứng và có màu vàng nhạt. Thân cây mọc bò, mỗi rễ có khoảng 2 – 3 thân.

Cây sa sâm/rau chân vịt. Ảnh: BV Nguyễn Tri Phương

Cây sa sâm là thực vật dạng cỏ, mọc bò, chiều cao trung bình từ 15 – 25 cm. Lá dài, xẻ lông chim 6 – 7 thùy, chiều dài trung bình từ 4 – 8 cm. Lá ở gốc xếp thành hình hoa thị xung quanh thân. Mép lá có hình răng cưa không đều và thưa. Hoa mọc ở gốc, cuống ngắn và có màu vàng. Quả bế, đầu hơi thon và dài 4 mm.

Chưa hết đâu, còn một loài cây mang tên chân vịt nữa. Đó là cây trường sinh thảo. Cây này có rất nhiều tên, trong đó có tên chân vịt.

Tên khoa học: Selaginella tamariscina (P.Beauv.) Spring

Tên khác: móng lưng rồng, chân vịt, vạn niên tùng, hồi sinh thảo, cải tử hoàn hồn thảo, trường sinh thảo, và kiến thủy hoàn dương

Họ Quyển bá: Selaginellaceae

Cây chân vịt/trường sinh thảo. Ảnh: nhathuoclongchau.com.vn

Cây mọc thành cụm dày, có thân cao khoảng 10 cm, đôi khi thân cây kết thành bó từ các rễ. Cành nhánh dài từ 5-12 cm, phân nhánh đôi và phát triển lan trên mặt đất. Lá cây nhỏ, có hình ba cạnh hoặc dạng giáo, mọc xen kẽ phủ lên nhau tạo hình giống cây liễu bách, từ đó có tên loài "tamariscina". Cây này rất chịu khô hạn, khi thời tiết khô lá cuộn tròn lại như hình chân vịt. Khi gặp ẩm ướt, cành lá mở ra, thể hiện đặc tính hồi sinh, do đó có tên hồi sinh thảo. Khả năng "sống lại khi gặp nước" cũng là nguồn gốc của tên gọi trường sinh thảo, hoặc cải tử hoàn hồn thảo.

Vẫn chưa hết cây có tên chân vịt. Báo Dân Việt kể một loại cỏ có tên cỏ chân vịt, có tên khoa học là Stellaria media, còn gọi là cỏ sao, thuộc họ Caryophyllaceae. Đây là một loại cây thân thảo sống hai năm. Thân và cành mảnh, bò sát mặt đất ở gốc và được bao phủ bởi một hàng lông mềm dọc theo thân. Thường mọc dại vào mùa xuân/thu tại các vườn, đất ẩm.

Cỏ chân vịt/cỏ sao. Ảnh: báo Dân Việt

Cỏ chân vịt là một loại cỏ dại phổ biến ở các cánh đồng và dọc theo đường sá. Nó mọc khắp nơi ở vùng nông thôn và có khả năng sinh trưởng và sinh sản rất nhanh.

Nó thường mọc thành từng mảng lớn và là một loại cỏ dại lan tràn mạnh, thường ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng. Nông dân thường nhổ bỏ loại rau dại này vì coi nó là "sâu bệnh".

Ta thấy đa số cây có tên liên quan đến vịt hầu hết đều là... chân vịt. Bên cạnh đó còn có vài bộ phận khác của con vịt như:

Cỏ lưỡi vịt: còn gọi là rau chốc, rau mác bao, hay rau mát, tên khoa học là Monochoria vaginalis, là một loài thực vật thủy sinh thuộc họ Lục bình (Pontederiaceae), thường mọc hoang ở các vùng bùn ẩm, ruộng lúa, ao hồ tại Việt Nam. Là loại cỏ sống lâu năm hoặc hằng năm, cao khoảng 25–30 cm. Lá có hình dáng đặc trưng giống chiếc lưỡi vịt, cuống dài. Hoa màu xanh lơ hoặc tím nhạt.

Cỏ lưỡi vịt. Ảnh: tracuuduoclieu.vn

Sen đá mỏ vịt (Haworthia Gasteria): Lá dày, cứng, màu xanh đậm, có các vết sần nhỏ lốm đốm trắng giống như mụn cóc. Hình dáng lá thuôn dài gợi liên tưởng đến chiếc mỏ vịt.

Sen đá mỏ vịt được chào bán trên Shopee với giá 25.000 đ

Phạm Hoài Nhân