8 thg 10, 2026

Có những loài cây mang tên Bò

Khi tò mò tìm hiểu, tui thấy có rất nhiều loài cây mang tên chó, mèo, heo... Tui nghĩ cũng sẽ có rất nhiều loài cây có tên liên quan đến con bò. Vậy mà ngạc nhiên chưa, ChatGPT chỉ tìm được một loài cây có tên bò thôi. Đó là cây móng bò.

Cây móng bò ở công viên Nguyễn văn Trị, phường Trấn Biên, Đồng Nai

Cây móng bò thuộc chi móng bò (hoặc chi hoàng hậu), danh pháp khoa học là Bauhinia. Trong đó loài móng bò tím, tên khoa học là Bauhinia blakeana, tên đẹp đẹp là Dương tử kinh đã được chọn làm biểu tượng của Hồng Kông. Nó xuất hiện trên lá cờ Hồng Kông, khu huy của Hồng Kông và trên đồng dollar Hồng Kông. Bảnh hơn nữa, nó được dựng tượng tại quảng trường Golden Bauhinia tại Hồng Kông.

Tên móng bò chủ yếu dùng ở miền Nam, do người dân thấy lá của nó có hình dạng giống cái móng bò. Còn ở miền Bắc người ta gọi nó là hoa ban.

Lá cây có hình dạng cái móng của con bò

Như để "bù đắp" cho việc chỉ tìm ra một cái tên cây có liên quan đến bò, ChatGPT kể ra cả đống loại cây móng bò khác nhau. Có thể kể ra như sau: 

- Móng bò: Tên chung của cả chi Bauhinia, lá có hình giống móng bò.
- Móng bò tím (Bauhinia purpurea)
- Móng bò sọc/móng bò đổi màu (Bauhinia variegata)
- Móng bò trắng/móng bò nhọn (Bauhinia acuminata)
- Móng bò vàng (Bauhinia tomentosa Hoa vàng)
- Móng bò lông phún (Bauhinia hirsuta)
- Móng bò càng cua (Bauhinia carcinophylla)
- Móng bò xanh lục (Bauhinia viridescens)



Nghi ngờ ChattGPT còn sót, tui tiếp tục tìm kiếm bằng các cách khác. Kết quả ra thêm các tên sau đây:

Cây lưỡi bò: Còn được gọi là Cây chút chít, Thổ đại hoàng, Ngưu thiệt, Dương đề. Tên khoa học: Rumex crispus L - thuộc họ Rau răm (Polygonaceae). Là loại cây thân thảo sống lâu năm, chiều cao khoảng 1m.

Cây lưỡi bò. Ảnh: vinmec.com

Cây sừng bò: Cây này được kể tên trong sách Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của GS Đỗ Tất Lợi. Điều thú vị là cây này còn được gọi là sừng dê, sừng trâu (sừng nào cũng là sừng!). Tên khoa học Strophanthus divaricatus (Lour.) Hook. et Arn, (Strophanthus divergens Graham, Penploca divaricata Spreng)

Cây sừng bò là một cây nhỏ, cao chừng 3 đến 4,5 m. Toàn thân cây và lá khi bé có nhủ dịch màu trắng sữa. Cành non vuông, gáy, màu nâu lục nhạt, cành già hình trụ nâu đen nhạt có khía dọc, nhiều đóm bì khổng trắng nổi lên.

Cây sừng bò (sừng dê, sừng trâu). Ảnh: vnras.com

Dây sữa bò, củ vú bò: Cây này có tên lịch sự là Hà thủ ô trắng,  ngoài ra còn có các tên gọi khác là Mã liên an, Khâu nước, Dây mốc. Tên khoa học là Streptocaulon juventas (Lour.) Merr. hoặc Tylophora juventas Woodf. Thuộc họ Thiên lý (Asclepiadaceae)

Đây là một loại dây leo dài từ 2 đến 5 m. Thân và cành màu hơi đỏ hay nâu đỏ, có rất nhiều lông, khi già thì nhẵn dần. Lá mọc đối, hình mác dài, đầu nhọn, đáy tròn hoặc hơi hình nón cụt, có lông mịn và nhiều ở mặt dưới, mặt trên cũng có lông ngắn hơn. Phiến lá dài 4-14 cm, rộng 2- 9 cm, cuống lá dài 5-8 cm cũng có nhiều lông.

Cây & hoa vú bò (hà thủ ô trắng). Ành: Youmed.vn

Ngó chừng bấy nhiêu tên cũng còn ít, ta bổ sung thêm những tên cây có liên quan đến trâu cho phong phú hơn.

Cây mắt trâu: 
Cây này được kể tên trong sách Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của GS Đỗ Tất Lợi. Tên thông dụng hơn của nó là kim tiền thảo, ngoài ra còn có tên là Đồng tiền lỏng, Vảy rồng, Mắt rồng. (Cũng ngộ héng, mắt trâu lại giống mắt rồng). Tên khoa học Desmodium styracifolium (Osb.) Мerr. Thuộc họ Cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae). 

Cây cỏ, cao 30 - 50 cm, mọc bò. Ngọn non dẹt và có phủ lông tơ, màu trắng. Lá mọc so le, gồm một hoặc ba lá chét tròn dài 1,8 - 3,4 cm, rộng 2 - 3,5 cm, do đó có tên đồng tiền, mặt dưới có lòng trắng bạc, mặt trên có những đường gân rất rõ. Hoa màu tía, quả đậu nhỏ, giữa các hạt thắt lại. Mùa hoa quả: Tháng 3-5

Cây mắt trâu/kim tiền thảo. Ảnh: nhathuoclongchau.com.vn

Cây muồng trâu: Tên gọi khác: Muồng lác, Tâng hét, Cây lác, Hoa lác, Muồng xức lác,… Tên khoa học: Cassia alata L. Họ: Đậu (Fabaceae).

Muồng trâu là thực vật thân nhỡ, chiều cao trong khoảng 1.5 – 3m. Thân mập, dạng gỗ mềm, đường kính từ 10 – 18cm, cành nằm ngang, có lông rất nhỏ. Lá Muồng trâu là loại lá kép, cuống lá to, hơi có cánh, hình dạng giống như lông chim, trên mỗi lá có khoảng 8 – 14 đôi lá chét, chiều dài từ 30 – 40cm. Lá kèm thẳng, nhọn.

Muồng trâu là cây thuốc cũng là cây trồng làm cảnh, được sử dụng để chữa các bệnh hắc lào, vảy nến, táo bón, thấp khớp, nấm da,...

Cây muồng trâu. Ảnh: nhathuoclongchau.com.vn

Lan tai trâu:
còn gọi là lan Đai Châu, ngọc điểm hoặc nghinh xuân,là loài hoa lan rừng quý hiếm có hương thơm dịu nhẹ và thường nở hoa đúng dịp Tết Nguyên Đán. Tên khoa học: Rhynchostylis gigantea.

Lan Tai trâu. Ảnh: Báo Lâm Đồng

Phạm Hoài Nhân

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét