Có những loài cây mang tên Gà

Sau khi xem qua những loài cây trái có tên liên quan đến chó, mèo, heo, bò, bữa nay ta xem tiếp những loài cây trái, hoa cỏ có tên liên quan đến gà.

Trước tiên là nhắc lại cây/trái trứng gà đã kể ra trong bài trước (Khi cây... đẻ trứng)

Cây Trứng gà tức cây Lê ki ma, có tên khoa học là Pouteria lucuma, là cây ăn trái thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae). Khi trái chín, ruột có màu vàng óng, kết cấu dẻo bùi và thơm ngọt y như tròng đỏ trứng gà luộc chín kỹ nên dân gian mới gọi tên là trái trứng gà.

Thế nhưng nếu hỏi tên cây gì có liên quan đến con gà, có lẽ hầu hết mọi người đều nghĩ trước tiên tới cây bông mồng gà, hay gọi theo ngoài kia là hoa mào gà.

Có tên gọi như vậy vì bông của nó có hình dạng y như mồng con gà trống. Tên tiếng Anh của nó là cockscomb, cũng có nghĩa là mồng gà. Tên khoa học là Celosia, thuộc họ Dền (Amaranthaceae).

Cây bông mồng gà như trên còn có nhiều biến thể khác, như phần hoa nở thành cụm to, gọi là mồng gà búa; hay màu sắc khác như vàng, tím.

Mồng gà búa

Mồng gà vàng

Mồng gà tím

Có loại mồng gà khác, cũng rất thịnh hành, có hình dáng bông không giống mồng gà mà giống cái đuôi cáo hay đuôi chim hơn, nhưng vẫn kêu là mồng gà, và vẫn cùng tên khoa hôc Celosia. Đó là cây này:

Mồng gà đuôi phụng

Cây này được gọi là mồng gà đuôi phụng hoặc mồng gà đuôi chim, nó cũng có màu vàng, màu đỏ như loại trên.

Còn một loại mồng gà giống loại đuôi phụng trên, nhưng màu trắng và bông đơn giản hơn. Loại này mọc ngoài đường chung với cỏ dại, được gọi tên là mồng gà trắng. Đây là một cây mồng gà trắng mọc dại ở bên đường gần nhà tui.

Mồng gà trắng (mồng gà dại)

Điều thú vị là các nhà thực vật xác định rằng chính cây mồng gà dại này mới đúng là dạng nguyên thủy/hoang dại của họ mào gà/celosia trong tự nhiên.

Sau nhân vật chính, giờ là các nhân vật phụ nhưng không kém quen thuộc trong các loại cây cỏ có mang tên gà.

Cỏ gà: còn gọi là cỏ chỉ, tên khoa học là Cynodon dactylon (L.) Pers, mọc hoang ở khắp nước ta. Tên cỏ chỉ thông dụng hơn, gọi như vậy vì cỏ có thân nhỏ mà dài như sợi chỉ. Tên cỏ gà vì thường có một loại sâu ăn lá ký sinh khiến những bẹ lá cuộn xếp lên nhau nhiều lớp làm đầu cọng cỏ tạo thành một nốt sần cỡ như hạt đậu có hình giống như con gà.

Cỏ gà (Cynodon dactylon (L.) Pers). Ảnh: Nhà thuốc Long Châu

Điều thú vị là trẻ em thường dùng cỏ gà để chơi chọi gà (đá gà). Những sợi chỉ trong hành trình vươn xa, nếu không gặp nơi thuận lợi để cắm rễ mọc lên bụi mới, chúng sẽ dừng lại. Cái đầu chỉ bắt đầu mập lên, đâm lá. Búi lá đầu chỉ và cả đoạn chỉ nối cùng gốc mẹ sẽ to ra rất nhanh; ấy chính là những “con gà”. Đá gà là cầm 2 sợi chỉ bằng cỏ có cái đầu ấy móc vô nhau mà kéo, ai rụng đầu là thua.

Đá cỏ gà. Ảnh: Tuổi trẻ online

Cỏ chân gà: Tên khoa học: Dactyloctenium aegyptium, là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Cây mọc tự nhiên trên đất khô ven đường, ven rừng, khá phổ biến ở Việt Nam.

Cỏ chân gà. Ảnh: Wikipedia

Cỏ chân gà. Ảnh: tracuuduoclieu.vn

Cây cựa gà: Tên gọi khác: Gai xanh, Quít gai. Tên khoa học: Paramignya armata Oliv. var. andamanica King, họ: Cam (Rutaceae). Phân bố: Đà Nẵng, Khánh Hòa. Cây mọc tự nhiên và trồng ở Nam Bộ.

Cây cựa gà. Ảnh: tracuuduoclieu.vn

Dây máu gà: thường được gọi là cỏ máu, là một loại cây dây leo có thân gỗ, chiều dài của dây có thể đạt tới 10 mét với đường kính khoảng 3 - 4 cm. Thân cây thô ráp, màu nâu nhạt. Khi cắt thân cây, sẽ có nhựa màu đỏ như máu chảy ra, do đó cây có tên kê huyết đằng, hay huyết đằng hay dây máu gà (kê = gà, huyết = máu, đằng = dây). Tên khoa học: Sargentodoxa cuneata (Oliv.) Rehd. & Wils. Họ: Huyết đằng – Sargentodoxaceae.

Cây kê huyết đằng (dây máu gà). Ảnh: Nhà thuốc Long Châu

Nếu mở rộng phạm vi ra tới giới nấm, ta có thêm vài loại nấm mang tên gà:

Nấm Đùi gà (Pleurotus eryngii): Loại nấm ăn rất phổ biến, thân nấm to, mập mạp, thịt chắc và ngọt, hình dáng giống như chiếc đùi gà.

Nấm đùi gà.

Nấm mồng gà: Tên khoa học: Cantharellus cibarius. Nấm màu vàng đến vàng cam, mũ hình phễu, mép lượn sóng. Còn được biết đến với rất nhiều tên gọi khác nhau như: Nấm kèn vàng, nấm vàng da cam, nấm mào gà,... Loại nấm này có kích thước tương đối nhỏ, chỉ cao khoảng 4 - 12 cm.

Nấm mồng gà. Ảnh: Nhà thuốc Long Châu

Phạm Hoài Nhân