Phạm Duy, dân ca Jarai và... nhạc chiêu hồi

Tập Dân ca là một tuyển tập dân ca Việt Nam và quốc tế, do Phạm Duy chọn lọc, phát hành năm 1966. Ngoài những bài dân ca do ông sưu tập và biên soạn lời mới còn có những bài hát của chính ông, mang âm hưởng dân ca, như: Quê nghèo, Gánh lúa, Bà mẹ quê... Như nhiều bài hát của Phạm Duy, hầu hết những bài hát này nhanh chóng phổ biến rộng rãi.

Bìa tập Dân ca do Phạm Duy sưu tập, phát hành năm 1966

Trong tuyển tập này có 3 bài dân ca Jarai và hồi nhỏ tui được biết và được dạy hát cả 3 bài. Có lẽ nhiều bạn miền Nam cùng thời cũng vậy. Đó lần lượt là các bài dân ca Một mẹ trăm con, Chiêng trống cồng và Anh mau về.

Trồng hường bẻ lá che hường

Có lẽ các bạn có tuổi thơ ở miền Nam đều đã từng nghe câu ca dao hát ru này:

Trồng hường phải khéo che hường
Nắng che mưa đậy, cho hường trổ bông

Trồng hường bẻ lá che hường
Nắng che mưa đậy, cho hường trổ bông

Mà nếu chưa nghe hát ru, chắc cũng từng nghe bài dân ca Lý che hường bắt nguồn từ những câu ca dao này. Phạm Duy đã sưu tầm và biên tập lại chút ít, in trong tập Dân ca, phát hành năm 1966.

Bước xuống đời

Bước xuống đời, nhẹ nhàng anh bước xuống đời

Vào cuộc chơi, đen trắng rủi may

Vào cuộc chơi, mang nặng phận người

Đường lợi danh, trăm nẻo buồn tênh

Bỗng nhớ chuyện ngày xưa

Hôm nay, tình cờ đọc trên báo Tuổi trẻ mẩu tin "Đôi bạn thủ khoa chung lớp ở một trường làng" bỗng nhớ chuyện 42 năm trước.

Câu chuyện trên báo Tuổi trẻ kể về 2 bạn nhỏ đậu thủ khoa kỳ thi TNPT của tỉnh Quảng Ngãi năm 2019 lại là 2 học sinh cùng lớp ở một ngôi trường làng thuộc huyện Mộ Đức.

Gọi là bỗng nhớ, bởi vì chỉ cần sửa lại nội dung trên thành tỉnh Đồng Nai năm 1977 và huyện Long Khánh là sẽ trở thành câu chuyện của tui và người bạn thân - chỉ có điều bạn tui là bạn trai chớ hông phải bạn gái như câu chuyện trên. Anh tên Trần Thế Hiệp.

Phiêu linh (feeling) trên tuyến đường sắt Đà Lạt - Trại Mát

Giới du lịch thường nhắc đến ga Đà Lạt như là nhà ga độc đáo với nhiều kỷ lục: 

• Nhà ga cao nhất
• Nhà ga cổ nhất (cùng với ga Hải Phòng)
• Đầu tàu chạy bằng hơi nước duy nhất (chỉ có ở Đà Lạt)
• Nhà ga độc đáo nhất và đẹp nhất

và khẳng định rằng đây là điểm phải đến khi du khách đặt chân tới Đà Lạt. Đúng vậy rồi, khung cảnh nơi đây quá độc đáo, kết hợp giữa nét đẹp cao nguyên của Đà Lạt và những đầu máy, toa xe cổ kính là chỗ để ta có những bức ảnh thật ấn tượng. Đây còn là nhà cổ, bên trong nhà ga còn duy trì các phòng bán vé, phòng làm việc, sảnh chờ... theo đúng kiến trúc ngày xưa.

Ga Đà Lạt

Dấu tích người xưa (tìm về Ao Dinh và Đám lá tối trời)

Cuộc đời chiến đấu của Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định gắn liền với đất Gò Công. Vì vậy, người dân nơi đây kính yêu và tôn thờ ông hơn nơi nào hết. Đặc biệt, tại huyện Gò Công Đông có một Di tích Lịch sử cấp Quốc gia là chuỗi địa điểm liên quan đến cuộc khởi nghĩa của Anh hùng dân tộc Trương Định, bao gồm: Đám lá tối trời (bản doanh của nghĩa quân), Di tích Ao Dinh (nơi ông hy sinh), Đền thờ Trương Định (nơi người dân thờ ông).

Đám lá tối trời nguyên là rừng dừa nước mênh mông rậm rạp thuộc làng Gia Thuận, Gò Công (nay là xã Gia Thuận, Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang), bước vào rừng dừa này sẽ không thấy ánh mặt trời vì lá dừa nước che khuất. Nghĩa quân Trương Định đã chọn vị trí hiểm yếu này làm căn cứ địa của mình. Cuộc kháng chiến thất bại, nhưng nơi này được ghi nhận là Di tích Lịch sử, ghi dấu trang sử chiến đấu hào hùng của dân tộc. Tiếc thay, mặc dù là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia, nhưng theo nhu cầu phát triển kinh tế, rừng dừa nước đã bị san phẳng, nơi này biến thành Khu công nghiệp Gia Thuận. Đành thôi, biết làm sao được!

Ao Dinh và Đền thờ Trương Định thì vẫn còn. 

Có một ngôi đình và có những cái cây

Ngôi đình tọa lạc tại ấp Gò Táo, xã Tân Đông, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang. Tên đình gọi theo tên xã là đình Tân Đông, nhưng người dân cũng gọi theo tên ấp là đình Gò Táo. Nằm ở nơi thôn xóm khá vắng vẻ, lại không phải là ngôi đình có giá trị kiến trúc hay giá trị lịch sử lớn nên dù ngôi đình tồn tại đã lâu mà ngoài dân địa phương hầu như không ai biết đến.

Sau năm 1975, ngôi đình đã hoang vắng lại càng trở nên hoang phế, kết cấu hư hỏng dần. Thế rồi cách đây khoảng 30 - 40 năm, xuất hiện ba cây bồ đề mọc vươn cao lên trên đỉnh của ngôi đình, rễ cây vươn ra bám vào tường, một số rễ chạy dài theo các rãnh khe nứt của đình trở thành cột, kèo chạy dọc, chạy ngang để giữ ngôi đình vững chắc. Vào năm 1990 một cây bồ đề đã bị một số người gỡ về làm cảnh, người dân kịp ra can ngăn nên giữ được hai cây còn lại. Nhờ có hai cây bồ đề tỏa tán lá rộng mà che mưa, che nắng cho mái ngói khỏi mục nát và xuống cấp theo thời gian.

Tặng anh một trái dừa non

Có những bài hát ta nghe từ thuở nào và thỉnh thoảng những giai điệu quen thuộc lại vọng về từ ký ức. Biết là quen nhưng chẳng thể nhớ được nhiều và cũng chẳng nhớ tựa là gì. Có một bài hát như thế mà tui chỉ nhớ kỹ được hai câu như sau:

Tặng anh, tặng anh một trái dừa non
Để anh để anh uống nước mát thơm

Hì hà hì hục tìm trên Google suốt cũng không tìm thấy bài này. May nhờ có anh bạn quý biết, tìm được và gởi cho đường link YouTube sau đây.