Google Maps là một trong những ứng dụng thịnh hành nhất trên thế giới, với lượng người dùng hàng tháng (MAU: Monthly Active User) đạt trên 2 tỷ người. Với dân số thế giới đạt khoảng 8,3 tỷ người, tỷ lệ MAU của Google Maps chiếm khoảng 24% dân số toàn cầu.
Sở dĩ có sự vượt trội trong việc dùng Google Maps tại Việt Nam là do khác với người dùng phương Tây chủ yếu dùng Google Maps để lái xe hơi hoặc tìm phương tiện công cộng, người Việt Nam còn sử dụng Google Maps vào những việc khác như:
Ở Việt Nam, số người dùng hoạt động hàng tháng của Google Maps đạt khoảng 45 - 48 triệu người. Với quy mô dân số Việt Nam hơn 102 triệu người, MAU của Google Maps tại Việt Nam chiếm khoảng 44% - 47% tổng dân số, gần gấp đôi tỷ lệ trung bình của thế giới.
- Công cụ hữu hiệu của tài xế công nghệ: Sự bùng nổ của các ứng dụng gọi xe, giao đồ ăn (Grab, Xanh SM, ShopeeFood...) mà các bác tài hay dùng hằng ngày đều dựa trên nền tảng dữ liệu định vị của Google Maps.
- Tính năng dẫn đường xe máy: Việt Nam là một trong những thị trường đầu tiên được Google ưu tiên phát triển thuật toán dành riêng cho xe máy (tránh các tuyến đường cấm, đường cao tốc chỉ dành cho ô tô).
- Tìm quán ăn qua đánh giá (review): Người Việt, đặc biệt là giới trẻ, có thói quen xem đánh giá 4 sao, 5 sao và hình ảnh thực tế trên Google Maps trước khi quyết định đến một quán ăn hay quán cà phê nào đó.
Ở Việt Nam, gần như toàn bộ các điện thoại Android bán ra đều được cài đặt sẵn Google Maps. Các điện thoại iPhone thì mặc định là cài Apple Maps nhưng đa số người sử dụng cũng đều bỏ xó Apple Maps và tải thêm Google Maps để sử dụng vì app này thông dụng và hữu ích hơn.
Bởi vì ai cũng xài Google Maps trong những sinh hoạt đời thường, từ việc tìm địa điểm, xác định khoảng cách, chỉ đường, cho đến việc xem lại hình ảnh quá khứ của một địa điểm nào đó, cho nên tui mặc nhiên coi như dùng Google Maps là một trong những bài học vỡ lòng khi dùng smartphone. Ai mà hổng biết!
Chuyện những Lão Đại xài Google Maps
Ngày nọ, tui đi uống cafe với một Lão Đại lừng lẫy, vốn từng là trợ lý tổng giám đốc của một tập đoàn lớn quốc tế. Nghĩa là rất giỏi giang, gì cũng biết, chỉ là già rồi và đã về hưu thôi. Lão Đại hăng say khoe rằng đã đi nơi này nơi nọ trên thế giới, tui nghe mà mê man nể phục. Tui nói với ổng lấy điện thoại mở bản đồ ra cho tui coi để hình dung những địa điểm ổng đã tới.
Mỗi ảnh chụp trên điện thoại đều gắn với tọa độ chụp ảnh và liên kết với Google Maps để cho ta biết chụp ở đâu
Lão Đại rút trong túi ra một chiếc iPhone đời mới xịn sò và hỏi tui: Mở cái gì? Làm sao mở?
- Thì mở Google Maps ra đó!
- Google Maps là cái gì?
Tui mượn điện thoại của ổng coi thử thì đúng là chưa có cài đặt Google Maps thiệt, và tui nhớ ra rằng Google Maps thường được cài đặt sẵn trên Android chớ không phải iPhone. Sẵn tiện giúp ổng luôn, tui quyết định tải app Google Maps về để chỉ cho ổng xài. Khi tải về iPhone đòi hỏi nhập mật khẩu Apple ID để xác thực danh tánh. Tui hỏi ổng mật khẩu, ổng hỏi lại:
- Tui đâu biết mật khẩu. Ông biết thì làm cho tui đi chớ hỏi tui chi cho mất công?
- Hic, mật khẩu điện thoại của ông làm sao tui biết?
Một Lão Đại khác xài điện thoại Android có cài đặt sẵn Google Maps, nhưng dứt khoát không sử dụng vì nó rắc rối và không đáng tin cậy. Lão dẫn chứng: Cả chục năm nay tui thường xuyên đi xe máy từ Biên Hòa tới nhà bạn bè ở xa, lúc nào cũng đi tới nơi về tới chốn mà có cần gì tới Google Maps kia chớ! Chỗ nào không nhớ đường thì hỏi người ta chớ khùng sao mà đi hỏi cái điện thoại?
Không, bác không cần xài Google Maps! Ảnh minh họa tạo bằng Gemini
Anh em ngồi nhậu, nhớ tới Lão Đại liền nhắn tin, gởi định vị quán nhậu qua Zalo cho ổng. Ổng nổi sùng lên, gọi lại: Nhậu ở đâu, gọi điện nói mẹ nó cho tui biết tui chạy tới, chớ gởi cái bản đồ gì đó mất công coi và suy nghĩ quá!
Chẳng những không xài, những người coi khinh việc dùng Google Maps mỗi khi đọc thấy một tin tức gì đó cho biết có ai vì nghe theo Google Maps mà đi lạc hay gặp sự cố thì hả hê lắm, cho rằng mình đã có lựa chọn đúng đắn khi không dùng nó. Họ cố lờ đi rằng những trường hợp đó chỉ là một so với hàng triệu trường hợp Google Maps mang lại điều hữu ích.
Tình trạng người già ở Việt Nam xài Google Maps hiện nay ra sao?
Hiện giờ không có số liệu thống kê cho Google Maps, nhưng chúng ta có thể phác họa bức tranh này qua các chỉ số về Năng lực số (Digital Literacy) của người cao tuổi năm 2025-2026. (Những số liệu này tui nhờ Gemini thu thập dùm, do đó có gì sai... nó chịu trách nhiệm, đúng thì... nhờ công của tui phân tích).
Dù rằng gần 100% smartphone Android tại Việt Nam có sẵn Google Maps nhưng theo các khảo sát về hành vi số ở nhóm U65+, chỉ có khoảng 15 - 20% người dùng nhóm này sử dụng bản đồ số thường xuyên.
Khoảng 70% người cao tuổi tham gia các khảo sát về xã hội học cho biết họ tin tưởng vào việc hỏi đường hoặc trí nhớ tự nhiên hơn là nhìn vào màn hình. Họ coi việc hỏi đường là một hình thức giao tiếp thú vị, trong khi nhìn bản đồ số lại gây cảm giác cô độc và máy móc.
Hình minh họa. Thực hiện bằng Gemini
Dựa trên các nghiên cứu về nhân khẩu học và già hóa dân số tại Việt Nam năm 2025, có 3 con số minh họa cho sự xa lạ với Google Maps:
- Rào cản Thị giác và Không gian (65%): Theo nghiên cứu về giao diện cho người già (UI/UX), hơn 60% người trên 65 tuổi gặp khó khăn trong việc định vị "chấm xanh" trên bản đồ. Việc bản đồ xoay theo hướng di chuyển khiến họ bị mất phương hướng (disorientation), dẫn đến tâm lý sợ hãi vì cảm thấy "máy tính làm mình rối hơn".
- Nỗi sợ về Dữ liệu và Pin (40%): Nhiều người già lo ngại việc bật GPS (vị trí) và 4G liên tục sẽ làm hết tiền điện thoại hoặc hết pin. Đây là rào cản tâm lý khiến họ tắt sạch các tính năng định vị ngay khi cầm máy.
- Sự mù mờ về tính năng (80%): Một khảo sát nhỏ tại các hội hưu trí cho thấy, cứ 10 người thì có đến 8 người không biết Google Maps có tính năng chỉ đường bằng giọng nói tiếng Việt. Họ vẫn nghĩ bản đồ số chỉ là một tấm bản đồ giấy được đưa lên màn hình, phải tự căng mắt ra đọc tên đường.
- Nhóm Không biết Google Maps là gì (khoảng 30%): Chủ yếu ở vùng nông thôn hoặc những người chỉ dùng điện thoại cho mục đích nghe gọi, nhắn tin Zalo. Họ thấy biểu tượng hình giọt nước nhiều màu nhưng chưa bao giờ bấm vào.
- Nhóm Biết có nhưng không xài (khoảng 50%): Họ tự tin vào kinh nghiệm đường trường của mình. Họ coi Google Maps là dành cho mấy đứa con nít mới tập lái xe.
- Nhóm Biết và dùng (khoảng 20%): Là nhóm sử dụng Google Maps cho những mục đích tìm địa điểm, chỉ đường.
Phạm Hoài Nhân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét