Vanuatu (1): Từ vị thầy chán chết đến bài học đắt giá về đất đá

Trong quá trình tìm hiểu về nước Cộng hòa Vanuatu để tiêu phí thời giờ trong những ngày cách ly xã hội, tui tình cờ đọc được loạt bài thú vị của Đặng Thái trên trang Soi.today. Xin mạn phép anh đăng lại tại đây để giới thiệu với các bạn. Bạn nào cần đọc trang gốc xin click vào link ở cuối mỗi bài.

Bố cục loạt bài gốc gồm 9 bài như sau:

1. Từ vị thầy chán chết đến bài học đắt giá về đất đá
2. Run rẩy đi rình núi lửa phun
3. Bún nào ngon bằng bún Tân Đảo
4. Từ “chân đăng” đến Việt kiều Tân Đảo
5. Tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Bislama cùng chơi pétanque bên lagoon xanh xanh
6. Pháp đi, Mỹ đến, Trung Quốc bắt đầu vào. Chỉ Cuba là trong sáng
7. Xứ sở lạ kì – nơi cấm rượu và đồ ăn thì toàn organic
8. Bỏ mứa dơi hầm, từ chối hoa hậu
9. Cho đại sứ Trung Quốc ăn đấm và trở thành chư hầu trên biển

-------
Lời mở đầu: Năm nay, Tổ chức nghiên cứu New Economics Foundation ở Anh vừa công bố Chỉ số hành tinh hạnh phúc 2016 (Happy Planet Index – HPI) và Việt Nam xếp thứ 5 trong số 140 nước được khảo sát. Nhiều người còn đang tranh luận về tính xác thực của chỉ số này cũng như các căn cứ và số liệu của nhóm nghiên cứu vì họ không tin rằng Việt Nam có thể xếp hạng cao như thế. Mình thì lại quan tâm đến một quốc gia khác mà hầu như người Việt Nam ngày nay không biết đến sự tồn tại của nó: Vanuatu (Va-nu-a-tu). Năm 2016, Vanuatu đứng thứ tư, trên chúng ta một bậc trong danh sách HPI, còn cách đây 10 năm thì nước này đứng vị trí số 1. Thôi thì chép miệng, lại bán thêm sào ruộng để lên đường. Trong loạt bài này ta sẽ cùng đi tham quan học tập một xứ sở hạnh phúc diệu kì ở nơi chân trời góc bể.

Trẻ con ở Vanuatu. Hình từ trang này

Ở ngoài khơi Thái Bình Dương có quốc gia Vanuatu

Số quốc gia/vùng lãnh thổ chưa có người mắc COVID-19 ngày càng ít đi. Cho đến chiều nay chỉ còn 15 quốc gia và 8 vùng lãnh thổ, trong đó châu Đại Dương chiếm đến 16. Hầu hết các nơi này đều là các đảo quốc nhỏ khá tách biệt với thế giới.

Không lạ nếu các đảo quốc không có người mắc bệnh. Tuy nhiên, cũng cần nói thêm là tất cả các đảo quốc ở ngoài khơi Đại Tây Dương đều có người mắc COVID-19, thậm chí nhiều nữa. Nguyên do có thể là các đảo quốc này thuộc châu Mỹ, có đường giao thông thuận tiện với lục địa, phát triển du lịch mạnh.

Trong số 16 đảo quốc ở châu Đại Dương còn lại, tui thử tìm hiểu một quốc gia, đó là Vanuatu. Lý do là vì tờ The Guardian vừa có bài viết về đảo quốc này (chớ tui có đi được tới đó đâu mà viết), và vì một lý do khác mà tới cuối bài tui mới nói.

Virus corona: Tại sao Turkmenistan không có ca nhiễm nào?

Cuộc diễu hành bằng xe đạp tại Turkmenistan để kỷ niệm Ngày Sức khỏe Thế giới 7/4. Ảnh: MIGRATION.GOV.TM

Khi bản đồ Covid-19 ngày càng nới rộng ra, có một vài nước lại chưa từng ghi nhận ca nhiễm nào, trong đó có một trong những quốc gia hà khắc nhất trên thế giới - Turkmenistan. Các chuyên gia lo ngại nước này đang giấu diếm sự thật. Điều này có thể phá vỡ các nỗ lực chấm dứt đại dịch.

Trong khi thế giới chiến đấu đang tìm phấn đấu với virus corona và có thêm nhiều nước phải phong tỏa, Turkmenistan tổ chức một chiến dịch đạp xe rầm rộ để kỷ niệm ngày Sức khỏe Thế giới.

Làm thế nào đo lường mức độ giãn cách xã hội?

Giãn cách xã hội (social distancing), hay như ở Việt Nam gọi là cách ly xã hội, là một chiến lược y tế công cộng, nhằm làm hạn chế sự lây lan của bệnh truyền nhiễm. Việc hạn chế người dân đến những nơi công cộng hoặc giảm lượng người tập trung ở những địa điểm như cơ quan, bệnh viện... cũng nằm trong chiến lược đó.

Làm sao đo được mức độ giảm tập trung ở những điểm công cộng ấy? Chúng ta thấy những bức ảnh chụp cảnh các địa điểm vắng bóng người, nhưng cụ thể là vắng bao nhiêu % so với bình thường và có phải là thường xuyên vắng như thế không hay chỉ là ảnh chụp ngẫu nhiên? Nói cách khác, nếu chính phủ muốn xác định chính xác hiệu quả của việc cách ly xã hội do mình đề ra thì làm sao?

Hình ảnh cho thấy Sài Gòn vắng, nhưng cụ thể là vắng như thế nào?

Saint Helena

Cho đến ngày hôm nay (6/4/2020) châu Phi chỉ còn 4 nước chưa có người mắc COVID-19. Đó là Lesotho, Comoros, Sao Tome & Principe và Saint Helena. Trừ Lesotho là một lãnh thổ nhỏ xíu nằm lọt thỏm giữa lòng Nam Phi, trong lục địa, 3 vùng đất còn lại là những đảo quốc ngoài khơi Đại Tây Dương. Trong 3 đảo quốc ấy, nhỏ nhất và không phải quốc gia độc lập, là đảo Saint Helena.

Đang rãnh vì buộc phải ở nhà trong 15 ngày, tui tò mò tìm hiểu coi cái đảo Saint Helena ấy ở đâu, như thế nào!

Saint Helena có hình dạng giống... củ khoai mì, một chiều dài 8 km, chiều kia 16 km. Diện tích 121 km2, dân số hiện nay khoảng 6.000 người, tính ra là...thua một xã miền núi ở Đồng Nai (xã Gia Canh thuộc huyện Định Quán của Đồng Nai có diện tích 172 km², dân số 17.000 người).

Cách ly tại nhà vì dịch COVID-19, người Việt tìm gì trên Google?

Google vừa có bài đăng trên blog của mình tổng hợp các xu hướng tìm kiếm của người Việt trong thời gian dịch COVID-19. Dưới đây là toàn bộ bài đăng

----

Thời gian cách ly toàn xã hội bắt đầu từ ngày 1/4, cùng khuyến cáo người dân ở nhà của Bộ Y Tế đã thúc đẩy các xu hướng tìm kiếm liên quan đến dịch vụ giao hàng, mua hàng và học trực tuyến cũng như thiết bị điện tử, thiết bị gia dụng ngày càng tăng cao.

Từ cuối tháng 01/2020, dịch viêm phổi cấp do virus SARS-CoV-2 gây ra (Covid-19) đã trở thành vấn đề cấp thiết nhất trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, xu hướng tìm kiếm liên quan đến virus-Corona đạt đỉnh vào ngày 31/1, ngay sau dịp Tết Nguyên Đán. Sau đó, lượng tìm kiếm giảm dần khi số ca nhiễm tại Việt Nam dừng ở con số 16, lần lượt từng trường hợp đều được chữa khỏi.

Đến ngày 5/3, khi đợt lây nhiễm COVID-19 thứ hai bắt đầu, xu hướng tìm kiếm về dịch Covid-19 tiếp tục tăng mạnh trở lại và duy trì ở mức độ cao và đạt đỉnh vào ngày 29/3.

Kế sách mùa dịch

Giữa đại dịch, kinh tế đình trệ trong khi các khoản chi cho phòng ngừa và ngăn chặn đại dịch ngày càng lớn. Lấy đâu ra tiền để trang trải những khoản chi này?

Phó thủ tướng kiêm bộ trưởng bô Y tế Vũ Đức Đam tìm đến cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm để vấn kế. Cụ Trạng dạy rằng: 

Muốn có tiền để chống dịch ta phải lấy từ nó để nuôi nó. Ta có hạ sách, trung sách và thượng sách.

• Hạ sách: là xã hội hóa cách ly. Ai muốn cách ly mà ăn sung mặc sướng thì phải đóng tiền.

• Trung sách: là phạt tiền thật nặng mấy đứa tung tin nhảm về bệnh dịch, gây hoang mang dư luận.

App phát hiện ảnh fake, không dành cho Việt Nam

Với báo chí hiện đại, hình ảnh đóng vai trò rất quan trọng. Một hình ảnh đúng lúc, đúng chỗ nói lên nhiều nội dung và tác động hơn hẳn bài viết hàng ngàn chữ. Chính vì vậy, việc phát hiện kịp thời các hình ảnh không trung thực - hay gọi tắt là ảnh fake - trước khi đưa lên trang báo vô cùng cần thiết.

Ảnh fake có nhiều dạng khác nhau. Đó có thể là một bức ảnh được chỉnh sửa và/hoặc lắp ghép bằng các phần mềm đồ họa. Đó có thể là bức ảnh thật 100%, không chỉnh sửa hay lắp ghép, nhưng không phải chụp tại địa điểm xảy ra nguồn tin nêu trong bài báo. Cũng có thể đó là ảnh thật 100%, chụp đúng tại địa điểm xảy ra sự kiện nhưng chụp tại một thời điểm khác. Và phức tạp hơn nữa, khi ảnh fake được tạo nên bằng cách kết hợp các thứ giả tạo nêu trên với nhau.